Wzrastanie i dojrzewanie dzieci i młodzieży Krakowa na przełomie XX i XXI wieku

Trzecia monografia, oparta na tym samym co dwie poprzednie materiale, stanowiącym losową, reprezentatywną próbę z populacji dzieci i młodzieży Krakowa, jest opracowaniem, którego autorzy stawiają sobie za cel analizę procesu wzrastania dzieci krakowskich z punktu widzenia kinetyki i dynamiki oraz dymorfizmu płciowego, a także zmian z wiekiem proporcji ciała i relacji wzrostowo-wagowych. Za bardzo cenne w tej pracy, zwłaszcza w świetle trudności i ograniczeń w uzyskiwaniu takich danych, uważamy poddane analizie zmienne dotyczące dojrzewania płciowego chłopców i dziewcząt krakowskich. Za niezbędne uznaliśmy także pokazanie – z jednej strony – współczesnej populacji dzieci i młodzieży Krakowa na tle populacji innych miast Polski oraz danych ogólnopolskich, z drugiej strony – tendencji przemian, którym podlegały cechy rozwoju somatycznego i dojrzewania w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat.

Spis treści

Od autorów . . 5 Część I. Zagadnienia wstępne . . 7 Wprowadzenie . . 7 Genetyczna regulacja rozwoju . . 8 Neurohormonalna regulacja rozwoju . . 8 Środowisko społeczno-ekonomiczne jako czynnik rozwoju osobniczego . . .10 Periodyzacja ontogenezy na tle zmian dynamiki i rytmiki wzrastania . . .12 Część II. Materiał i metody . . 16 Część III. Wzrastanie i dojrzewanie dzieci i młodzieży Krakowa . . 20 Dzieci i młodzież Krakowa na tle innych miast Polski i danych ogólnopolskich . . 20 Zmiany z wiekiem cech somatycznych . . . 25 Zmiany z wiekiem proporcji ciała i relacji wagowo-wzrostowych . . . 45 Dojrzewanie płciowe młodzieży Krakowa . . . 52 Zmiany sekularne w rozwoju fizycznym dzieci i młodzieży krakowskiej . . . 54 Część IV. Niektóre aspekty wzrastania i dojrzewania w świetle poglądów z literatury i badań własnych . . . 64 Neuroedokrynna regulacja wzrastania . . . 64 Wzrastanie w świetle teorii mechanostatu . . . 66 Modelowanie rozwoju biologicznego – za i przeciw . . . 68 Międzypokoleniowe zmiany wymiarów ciała i tempa dojrzewania . . 69 Podsumowanie wyników . . .71 Piśmiennictwo . . . 73 Streszczenie . . . 81 Aneks . . . 83