Zasoby zdrowotne młodzieży gimnazjalnej w kontekście ekosystemu szkoły

Zaprezentowane w książce Anny Gaweł badania teoretyczne i empiryczne koncentrują się wokół fenomenu zdrowia, które jest nieodłącznie związane z rozwojem człowieka w okresie jego dojrzewania i zarazem warunkuje przebieg tegoż rozwoju. Autorka podejmuje próbę rozpoznania podmiotowych zasobów zdrowotnych oraz zasobów środowiskowych tkwiących w ekosystemie szkoły, które współtworzą potencjał zdrowotny uczniów w wieku gimnazjalnym. Przyjęta w pracy perspektywa ekologicznego, systemowego i salutogenetycznego ujmowania zjawisk w obszarze zdrowia umożliwia poszukiwanie odpowiedzi na pytania dotyczące możliwości kształtowania tych zasobów w procesie wychowania do zdrowia, stanowiącym nieodłączny składnik całościowego procesu edukacji służącej harmonijnemu rozwojowi człowieka jako istoty biopsychospołecznej. Publikacja jest adresowana do środowiska naukowego pedagogów i psychologów zdrowia, studentów nauk społecznych oraz pedagogów szkolnych i nauczycieli będących realizatorami edukacji zdrowotnej.

Spis treści

Wprowadzenie 9 Rozdział I. Zdrowie jako przedmiot dyskursu w pedagogice 17 1.1. Zdrowie w ujęciu biomedycznym 18 1.2. Zdrowie w ujęciu holistycznym i systemowym 20 Rozdział II. Problematyka zdrowia w kontekście zasobów 29 2.1. Podmiotowe zasoby dla zdrowia 32 2.1.1. Zasoby biologiczne 32 2.1.2. Zasoby o charakterze poznawczo-afektywnym i behawioralno--kompetencyjnym 35 2.1.2.1. Dyspozycje osobowościowe 38 2.1.2.2. Świadomość zdrowotna 40 2.1.2.3. Kompetencje psychospołeczne 43 2.2. Środowisko jako źródło zasobów dla zdrowia 46 2.3. Edukacja jako zasób dla zdrowia 53 2.3.1. Edukacja zdrowotna 55 2.3.2. Edukacja zdrowotna a profilaktyka i promocja zdrowia 58 Rozdział III. Ekosystem szkoły jako kontekst kształtowania zdrowia ucznia 63 3.1. Szkoła jako ekosystem 64 3.2. Edukacja zdrowotna w szkole 68 3.2.1. Założenia programowe szkolnej edukacji zdrowotnej 70 3.2.2. Edukacja zdrowotna jako element działalności profilaktycznej szkoły 75 3.2.3. Promocja zdrowia w szkole 80 3.2.4. Nauczyciel jako edukator zdrowia 82 3.3. Środowisko szkoły jako źródło zasobów dla zdrowia ucznia 87 3.3.1. Środowisko psychospołeczne szkoły 87 3.3.2. Środowisko fizyczne i materialne szkoły 92 Rozdział IV. Założenia metodologiczne autorskich badań empirycznych 97 4.1. Przyjęta perspektywa badawcza 97 4.2. Problematyka badań 102 4.3. Procedura postępowania badawczego 114 4.3.1. Wyłonienie próby badawczej 115 4.3.2. Sposoby zbierania danych 117 4.3.3. Uzasadnienie wyboru wykorzystanych metod statystycznych 130 Rozdział V. Podmiotowe zasoby zdrowotne gimnazjalistów 133 5.1. Poczucie dobrostanu psychofizycznego uczniów 134 5.2. Zasoby zdrowotne uczniów o charakterze poznawczo-afektywnym 141 5.2.1. Przekonania na temat uwarunkowań zdrowia 141 5.2.2. Poczucie kontroli nad własnym zdrowiem 145 5.2.3. Pozycja zdrowia w systemie wartości 154 5.2.4. Przekonania normatywne w zakresie stosowania substancji psychoaktywnych 159 5.3. Kompetencje społeczne uczniów 171 5.4. Dyskusja wyników 176 5.5. Podmiotowe zasoby zdrowotne uczniów – podsumowanie 179 Rozdział VI. Ekosystem szkoły jako źródło środowiskowych zasobów dla zdrowia uczniów 185 6.1. Postrzeganie przez uczniów środowiska psychospołecznego szkoły 186 6.2. Środowisko fi zyczne i materialne szkoły 193 6.3. Status zdrowia w działalności edukacyjnej i organizacyjnej szkoły 201 6.3.1. Działalność wychowawczo-profilaktyczna szkoły ukierunkowana na promowanie zdrowia uczniów 201 6.3.2. Polityka zdrowotna szkoły 217 6.4. Zasoby zdrowotne tkwiące w ekosystemie szkoły – podsumowanie 230 Rozdział VII. Podmiotowe zasoby zdrowotne uczniów w kontekście zasobów zdrowotnych szkoły 237 7.1. Przekonania uczniów na temat wartości zdrowia oraz jego uwarunkowań w kontekście statusu zdrowia w działalności edukacyjnej i organizacyjnej szkoły 237 7.2. Poziom kompetencji społecznych uczniów w kontekście zaangażowania szkoły w proces ich kształtowania 242 7.3. Podmiotowe zasoby zdrowotne uczniów w kontekście zasobów zdrowotnych szkoły – podsumowanie 245 Wnioski dla praktyki i polityki zdrowotnej w szkole 249 Zakończenie 253 Bibliografia 257 Spis tabel 279 Spis rysunków 285 Aneks 287 Indeks 295