Polsko-niemieckie miejsca pamięci Tom 4

Teksty zamieszczone w czwartym tomie Polsko-niemieckich miejsc pamięci to zaproszenie za kulisy projektu. Prezentujemy w nim teoretyczne i metodologiczne założenia całego przedsięwzięcia. Na pytanie, jak powstają kultury pamięci i za pomocą jakich instrumentów można je analizować, tom daje nie jedną, lecz wiele uzupełniających się odpowiedzi. Zebrane w nim artykuły dotyczą różnych aspektów badań nad pamięcią i wpływu poszczególnych dyscyplin na powstawanie tożsamości zbiorowych oraz proponują krytyczną konfrontację z przesłankami projektu Polsko-niemieckie miejsca pamięci | Deutsch-Polnische Erinnerungsorte. Im ciemniejsze są wizje przyszłości, tym większe zainteresowanie pamięcią. Czwarty tom Polsko-niemieckich miejsc pamięci czyni przedmiotem refleksji właśnie tę fascynację pamięcią zbiorową, która trwa od trzech dziesięcioleci i, jak wszystko wskazuje, nie mija. Zebrane tu artykuły stawiają pytania o nosicieli zbiorowej pamięci, o granice w badaniu miejsc pamięci, o złożone stosunki zapamiętywania i zapominania, o podejścia różnych dyscyplin humanistycznych do zjawiska pamięci zbiorowej. Jak wszystkie badania historyczne, badania nad pamięcią potrzebują krytyki źródeł, krytyki metod i krytyki otrzymanych wyników. Niniejszy tom odpowiada na tę potrzebę. prof. dr hab. Krzysztof Pomian W tomie publikują: Martin Aust, Moritz Csáky, Heinz Duchhardt, Étienne François, Maciej Górny, Christian Gudehus, Hans Henning Hahn, Heidi Hein-Kircher, Jerzy Jedlicki, Violetta Julkowska, Urte Kocka, Kornelia Kończal, Georg Kreis, Andreas Lawaty, MIchael G. Müller, Hubert Orłowski, Rüdiger Ritter, Peter Steinbach, Beate Störtkuhl, Izabela Surynt, Robert Traba, Joanna Wawrzyniak, Tobias Weger, Harald Welzer, Anna Zalewska.

Spis treści

Spis treści Wprowadzenie / 9 Polsko-niemieckie miejsca pamięci w międzynarodowym i interdyscyplinarnym kontekście Historia transnarodowa, historia wzajemnych oddziaływań i (po)dzielone miejsca pamięci. Tradycje i wyzwania metodologiczne Michael G. Müller / 17 Pamięć transnarodowa – fenomen hybrydyczny? Kultura jako przestrzeń komunikacji Moritz Csáky / 30 Polska obsesja historyczna? Jak histoire croisée i komparatystyka pozwalają zrewidować pewien stereotyp Martin Aust / 47 Europejskie miejsca pamięci Heinz Duchhardt / 60 Jak podjąć wyzwanie europejskich miejsc pamięci Étienne François / 66 Metodologiczne spory wokół badań nad pamięcią zbiorową Miejsca pamięci. O niebywałej karierze pewnej koncepcji badawczej Kornelia Kończal / 77 Niejedno ma imię… Stereotypy długiego trwania a miejsca pamięci Hubert Orłowski / 101 O metodzie i teorii badań nad przekazem kulturowym Christian Gudehus i Harald Welzer / 113 i wpływ mitów politycznych na kulturę pamięci Heidi Hein-Kircher / 123 Zapomnienie jako zjawisko kulturowe – z punktu widzenia polityki i krytyki kultury nowoczesnej Andreas Lawaty / 133 Polityka historyczna a stosunki binarodowe. Głos na rzecz stworzenia kodeksu zachowań w polityce pamięci Hans Henning Hahn / 146 O pamięci zbiorowej: przypadek polski Jerzy Jedlicki / 161 Pamięć kontra pamięć. Reprodukcja przeszłości w Szwajcarii po 1945 roku Georg Kreis / 170 Pamięć a nauka Historiografia w pamięci i pamięć w historiografii Maciej Górny / 187 Archeologia i pamięć społeczna. Między wyborem przeszłości i ciężarem przeszłości Anna Zalewska / 201 W poszukiwaniu „ludu” Tobias Weger / 222 O związkach kultury pamięci i wyobraźni socjologicznej Joanna Wawrzyniak / 233 Między nobilitacją i legitymizacją, czyli o pamięci kulturowej zamkniętej w kanonie Izabela Surynt / 244 Mówiące kamienie, pouczające obrazy – historia sztuki, krytyka sztuki i konserwacja zabytków a konstruowanie obrazów historii Beate Störtkuhl / 258 Muzykologia i pamięć akustyczna Rüdiger Ritter / 270 Pamięć – upamiętnianie – polityka historyczna Peter Steinbach / 283 Origines Ariacae. Wpływ nauk o rasie na kultury pamięci Maciej Górny / 305 Pamięć i uczenie się. Refleksje dydaktyka historii Urte Kocka / 319 Miejsca wspólne dydaktyki historii i pamięci Violetta Julkowska / 330 Autorki i autorzy / 344 Indeks osób / 346