KULTURA FIZYCZNA A RODZINA

Słownik języka polskiego PWN definiuje rodzinę lakonicznie jako „małżonko-wie i ich dzieci, ogólniej też: osoby związane pokrewieństwem lub powinowactwem” . Obszerniejszą definicję pojęcia rodziny znajdziemy w Encyklopedii PWN, w której obecny jest między innymi zapis, że jest to „forma życia zbiorowego, występująca w zróżnicowanych historycznie i kulturowo formach, której istotą są dwa rodzaje więzi społecznych: małżeńska i rodzicielska, a w niektórych typach rodzin również więź powinowactwa”. Autorzy przyznają również, że „jednoznaczne zdefiniowanie rodziny jest sprawą trudną i budzącą kontrowersje” . Historycznie rodzina zawsze była ważnym, zwykle najważniejszym punktem odniesienia jej członków w relacjach ze światem. Stanowiła obszar transmisji systemu wartości danej społeczności, przysposobienia do funkcjonowania w konkretnej rzeczywistości kulturowej i cywilizacyjnej . W rodzinie jej młodsi członkowie nabywali również praktyczne umiejętności potrzebne w dalszym życiu. Patriarchalne modele rodziny w kulturze zachodniej zakładały, iż jej głową jest do-rosły mężczyzna (np. pater familias w starożytnym Rzymie), a jego małżonka oraz dzieci (a niekiedy też seniorzy rodu), są jemu podporządkowani. Najczęściej oznaczało to, iż decyzje dotyczące wychowania dzieci podejmował ojciec, choć w prak-tyce bardziej zaangażowana w ich formację była matka . W wielu historycznych społeczeństwach na pewnym etapie obowiązek wychowania dzieci, przynajmniej częściowo, przejmowały na siebie wyspecjalizowane instytucje, głównie różnego typu szkoły, jednak uwarunkowania rodzinne zawsze wywierały istotny wpływ na losy jednostki. W przeszłości rodziny w różnych stanach społecznych były również miejscami kształtowania się potrzeb związanych z aktywnością fizyczną, która towarzyszyła spontanicznej ekspresji radości, czasowi świętowania, kultywowania obyczaju związanego z rytuałami przejścia (gry i zabawy ruchowe, tańce, obrzędy weselne itp.). W historiografii, także tej odnoszącej się do kultury fizycznej, zarówno powszechnej, jak i polskiej – ze względu na specyfikę materiału źródłowego i tradycje badawcze – znajdziemy relatywnie więcej opracowań poświęconych instytucjonalnemu (np. szkolnemu) przysposobieniu do aktywności fizycznej i wychowaniu fizycznemu.Rodzina jako przestrzeń rozwoju ruchowego stanowi wdzięczne pole również do badań historycznych.

Spis treści

Wstęp (prof. dr hab. Zbigniew Dziubiński, dr Kamil Potrzuski – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Część I UWARUNKOWANIA SPOŁECZNE, ŚRODOWISKOWE I EKONOMICZNE KULTURY FIZYCZNEJ W RODZINIE Rodzina a konsumpcja sportowa w aspekcie socjologicznym (prof. dr hab. Zbigniew Dziubiński – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Zainteresowania polskich kobiet konsumpcją sportową i jej społeczne uwarunkowania (dr hab. Michał Lenartowicz – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Rodzinny czas wolny: refleksje teoretyczne i praktyczne konsekwencje (dr hab. Joanna Femiak – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Horyzonty rodziny w edukacji olimpijskiej (doc. dr Krzysztof Zuchora – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Wielojęzyczność i międzykulturowość rodzin w środowisku współczesnego sportu wyczynowego (dr Julia M. Murrmann – Uniwersytet Warszawski, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Miasto jako przestrzeń udziału rodziny w kulturze fizycznej (mgr Adam Omorczyk – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Rodzina jako podstawa działalności objazdowych przedsiębiorstw cyrkowych na ziemiach polskich w XIX wieku (dr Arkadiusz Włodarczyk – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, dr Mateusz Rozmiarek – Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu) Część II RODZINA JAKO ŚRODOWISKO SOCJALIZACJI DO KULTURY FIZYCZNEJ Rodzina i sport (prof. dr hab. Józef Lipiec – Uniwersytet Jagielloński) Kultura fizyczna w rodzinie w dobie przeobrażeń cywilizacji przełomu XX i XXI wieku (prof. dr hab. Jerzy Nowocień – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Kapitał kulturowy sztuk walki – z ojca na syna (prof. dr hab. Wojciech J. Cynarski – Uniwersytet Rzeszowski) Sztafeta pokoleń – rodzina sportowa na przykładzie Polski i Stanów Zjednoczonych (dr hab. Michał Mazurkiewicz – Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach) Aktywność ruchowa w rodzinach w kontekście wzmacniania więzi rodzinnych i kształtowania osobowości dziecka (dr Krzysztof Męka – Warszawska Uczelnia Ekonomiczna) Wychowanie w rodzinie a aktywność turystyczna (dr hab. Paweł Różycki – Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie) Rodzina w wychowaniu młodzieży do kultury fizycznej (dr Karolina Gołębieska – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Rola rodziny w kształtowaniu postaw wobec kultury fizycznej (dr Małgorzata Tomecka – Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe w Katowicach) Część III PROBLEMY I WYZWANIA W RODZINIE A KULTURA FIZYCZNA Wzory trajektorii biograficznych sportowców z niepełnosprawnościami w kontekście uwarunkowań rodzinnych (dr hab. Jakub Niedbalski – Uniwersytet Łódzki) Coubertin i jego duchowy potomek (dr hab. Ewa Kałamacka – Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie) „Zwycięska rodzina”. Fenomen sióstr Williams (dr hab. Małgorzata Okupnik – Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu) Zgoda rodziców na uprawianie sportu przez niepełnoletniego zawodnika (dr hab. Andrzej Wach – Uniwersytet Warszawski) Sport i rekreacja w rodzinach podopiecznych ośrodków kuratorskich (dr Beata Foszczyńska – Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, dr Sabina Prejsnar-Szatyńska – Sąd Okręgowy w Krakowie) Aktywny wypoczynek w służbie wspierania rodziny. Warszawskie półkolonie letnie w okresie międzywojennym na łamach prasy (dr Kamil Potrzuski – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie) Rodzina jako sieć wsparcia osób starszych (dr Anna Leś – Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie)