Polsko-niemieckie miejsca pamięci Tom 2

Polaków i Niemców łączy wiele wspomnień, które jednak wpisują się w potrzeby różnych tożsamości obu społeczeństw. Zawarte w tej książce eseje o wspólnych i oddzielnych polsko-niemieckich miejscach pamięci oferują analityczny wgląd w kultury pamięci obu narodów, w to, co je dzieli i łączy. Polsko-niemieckie sąsiedztwo sprawia, że nie da się w pełni zrozumieć własnej historii, nie znając historii drugiego kraju. Autorzy zebranych tu artykułów wykraczają poza narodowe schematy, badając konteksty społeczne, regionalne, płciowe i wyznaniowe w kulturach pamięci Polski i Niemiec. Polsko-niemieckie miejsca pamięci to niezwykły, śmiały, niemal szaleńczy pomysł badawczy. Pojęcie „miejsc” pamięci Pierre’a Nory rozprzestrzeniło się w wielu krajach, ale większość poświęconych mu prac dotyczyła narodowych miejsc pamięci. Niezwykłość tego przedsięwzięcia polega na przekroczeniu granic jednej wspólnoty narodowej. Analiza miejsc pamięci dwu sąsiednich społeczeństw pokazuje, co je dzieliło (i dzieli), jak również łączyło (i łączy). W historii polsko-niemieckiego sąsiedztwa były zarówno bolesne konflikty, jak i okresy zgodnej współpracy. Wiedza o tym, co dla obydwu stron wspólne, chociaż z reguły odmiennie wyrażone, i o tym, co inne i różne, pogłębia wzajemne zrozumienie i uczy poszanowania wzbogacającej świat różnorodności. prof. dr hab. Barbara Szacka Wołanie w głąb historii odbija się echem. Kto chce usłyszeć nie tylko o tym, co i tak dobrze zna, musi zmienić swój dotychczasowy punkt widzenia, wejść na niepewny grunt. Autorzy Polsko-niemieckich miejsc pamięci zachęcają nas do poznawania historii bez poczucia swojskości. Tylko w ten sposób można dokonywać niespodziewanych odkryć. Publikacja, którą trzymają Państwo w ręku, pozwala w niekonwencjonalny sposób spojrzeć na historię: czytelnik odwiedza „miejsca”, które w pamięci zbiorowej Polaków i Niemców budzą odmienne, nierzadko sprzeczne skojarzenia. Patrzeć oczyma innych na to, co zdaje się oczywiste, oznacza lepsze rozumienie siebie i własnej przeszłości. prof. dr Dieter Langewiesche W tomie publikują: Stefan Bednarek, Leszek C. Belzyt, Sandra Bieler, Jerzy W. Borejsza, Hans-Jürgen Bömelburg, Jan C. Behrends, Piotr Buras, Edmund Dmitrów, Marta Domurat-Linde, Emmanuel Droit, Elżbieta Dzikowska, Daniela Fuchs-Frotscher, Maria Gierlak, Maciej Górny, Heidi Hein-Kircher, Jerzy Holzer, Joanna Jabłkowska, Jarosław Janneck, Jerzy Kałążny, Igor Kąkolewski, Kornelia Kończal, Adam Krzemiński, Markus Krzoska, Kolja Lichy, Bernard Linek, Magdalena Marszałek, Michał Matlak, Andreas Mix, Burkhard Olschowsky, Christian Pletzing, Piotr Przybyła, Miloš Řezník, Christian Schmidt-Rost, Damien Thiriet, Wolfgang Wippermann, Zofia Wóycicka, Robert Żurek, Leszek Żyliński.

Spis treści

Spis treści Wprowadzenie / 9 Polsko-niemieckie miejsca pamięci / 11 Rewolucje i utopie Europa Europamięć Maciej Górny / 17 Ameryka Utopia, która miała się stać rzeczywistością Stefan Bednarek, Michał Matlak / 38 Rosja Punkt odniesienia dla Niemców i Polaków Edmund Dmitrów / 55 Zjazd gnieźnieński Spotkanie na szczycie w 1000 roku Heidi Hein-Kircher / 77 Łódź Na przekór Hans-Jürgen Bömelburg / 87 Hambach Wspólnota przyjaciół Jerzy Kałążny / 104 Polish Jazz Polish Jazz on my mind Marta Domurat-Linde, Christian Schmidt-Rost / 115 1968 Dwie rewolty Leszek Żyliński / 127 Solidarność Samoograniczająca się rewolucja Jerzy Holzer / 146 Jan Paweł II Rewolucyjność sacrum? Robert Żurek / 162 1989: Upadek muru i Okrągły Stół Asymetryczne mity fundacyjne Piotr Buras, Burkhard Olschowsky / 179 Duma i wstyd Drang nach Osten Cywilizacja z Zachodu? Leszek C. Belzyt / 207 Krzyżacy Przeklęci i bohaterowie Igor Kąkolewski / 225 August II Mocny Dobry mecenas i zły król? Miloš Řezník / 249 Tumult toruński Krwawy ślad w historii Kolja Lichy / 269 Kosynierzy „Ogrom sił tkwiących w narodzie”* Daniela Fuchs-Frotscher / 285 Na saksy (Nie)Rzeczywistość migracji Sandra Bieler, Maria Gierlak, Jarosław Janneck / 295 Maksymilian Kolbe Co wypada świętemu? Christian Pletzing / 311 Bydgoska krwawa niedziela Niejednoznaczne fakty, jednoznaczne interpretacje Markus Krzoska / 322 Łambinowice Czy sprawcy mogą stać się ofiarami? Bernard Linek / 334 Święte i przeklęte Rzym Quo vadis et Arkadia Elżbieta Dzikowska, Joanna Jabłkowska / 349 Orzeł Od godła władcy do symbolu narodowego Damien Thiriet / 372 Święta Jadwiga Śląska Ponad narodowością i stanem Robert Żurek / 390 Francja Fascynacja, złudzenia i diaboliczny podziw Jerzy W. Borejsza, Emmanuel Droit / 403 Góra Świętej Anny Święta i wulkan Piotr Przybyła / 426 Fryderyk Wielki Sprzeczność racji stanu Hans-Jürgen Bömelburg / 447 Karol Marks Socjalistyczny mesjasz? Jerzy W. Borejsza, Maciej Górny, Wolfgang Wippermann / 469 Komunizm …i widmo pozostało Jerzy Holzer / 491 Róża Luksemburg Wszystkie imiona Róży Maciej Górny, Kornelia Kończal / 510 Bolszewik Zaraźliwa groza rewolucji Jan C. Behrends / 528 SS Jądro zła Andreas Mix / 542 Auschwitz Zbrodnia i różnorodność pamięci Zofia Wóycicka / 557 Holocaust Tragedia sąsiadów Magdalena Marszałek / 582 Powstanie warszawskie Ruiny twierdzy Adam Krzemiński, Damien Thiriet / 601 Autorki i autorzy / 630 Źródła ilustracji / 633 Indeks osób / 636 Indeks nazw geograficznych / 665