Opieka nad osobami starszymi

Publikacja stanowi kompendium wiedzy geriatryczno-gerontologicznej. Jest szczegółowym i wielodziedzinowym opracowaniem zbiorowym, ujmującym w jedną całość najważniejsze problemy dotyczące populacji osób starszych. Charakteryzuje się holistycznym ujęciem problemu starzenia się społeczeństwa. Książka adresowana jest do osób, które w swojej pracy mają styczność z osobami starszymi - do lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów, psychologów, specjalistów zdrowia publicznego, opiekunów osób starszych. Będzie również przydatna dla studentów kierunków medycznych, psychologicznych i społecznych, a także dla słuchaczy studiów podyplomowych czy uczestników różnego rodzaju kursów, szkoleń oraz warsztatów.

Spis treści

Przedmowa VII ROZDZIAŁ 1. Zarys rozwoju geriatrii i gerontologii w Polsce – Katarzyna Szczerbińska 1 Historia rozwoju geriatrii 1 Działalność naukowa i dydaktyczna 2 Badania naukowe 3 Działania z zakresu polityki zdrowotnej i społecznej 6 Podsumowanie 8 ROZDZIAŁ 2. Proces starzenia się społeczeństwa istotnym problemem zdrowia publicznego – Mateusz Cybulski 11 Wstęp 11 Interdyscyplinarne konsekwencje starzenia się społeczeństwa 13 Podsumowanie 15 ROZDZIAŁ 3. Starzenie się kobiet i mężczyzn – podobieństwa i różnice – Anita Gębska-Kuczerowska 17 Wstęp 17 Długość życia kobiet i mężczyzn 17 Występowanie wybranych problemów zdrowotnych w populacji osób starszych z uwzględnieniem płci 18 Inne przewlekłe problemy zdrowotne 22 Starzenie się kobiet i mężczyzn w wymiarze społeczno-ekonomicznym 25 Podsumowanie 26 ROZDZIAŁ 4. Ocena sprawności funkcjonalnej pacjentów w podeszłym wieku – Mariusz Wysokiński, Wiesław Fidecki 29 Wstęp 29 Sprawność funkcjonalna jako element wielopłaszczyznowych narzędzi badawczych 37 Zakończenie 43 Podsumowanie 43 ROZDZIAŁ 5. Specyfika postępowania terapeutycznego u osób w podeszłym wieku – Kornelia Kędziora-Kornatowska 45 Wstęp 45 Zjawisko „homeostenozy” 45 Całościowa Ocena Geriatryczna 46 Rodzaje terapii osób starszych 46 Główne problemy farmakoterapii geriatrycznej 47 Podsumowanie 49 ROZDZIAŁ 6. Wielkie zespoły geriatryczne występujące u osób starszych – Zyta Beata Wojszel 51 Wstęp 51 Upośledzenie sprawności wzroku 52 Upośledzenie sprawności słuchu 55 Utrata sprawności poruszania się 57 Upadki 59 Zaburzenia funkcji zwieraczy 61 Niedożywienie 65 Geriatryczny zespół jatrogenny 66 Podsumowanie 68 ROZDZIAŁ 7. Najczęstsze zaburzenia psychiczne występujące u seniorów – Katarzyna Simonienko, Natalia Wygnał, Napoleon Waszkiewicz 71 Wstęp 71 Otępienia 73 Zaburzenia świadomości 77 Zaburzenia psychotyczne 80 Depresja 81 Zaburzenia lękowe 84 Uzależnienia 84 Alkohol 85 Benzodiazepiny 85 Bezsenność 87 Zaburzenia seksualne 88 Specyfika farmakoterapii seniorów 89 Podsumowanie 91 ROZDZIAŁ 8. Strategie radzenia sobie ze stresem funkcjonujące wśród osób starszych – Andrzej Kiejna, Magdalena Gawrych 93 Wstęp 93 Współczesne rozumienie stresu i radzenia sobie ze stresem 93 Stresory specyficzne dla okresu późnej dorosłości 96 Adaptacja do starości jako źródło stresu 97 Prozdrowotne i prorozwojowe strategie radzenia sobie ze stresem w starości 99 Psychologiczne potencjały prozdrowotnego starzenia się 102 Podsumowanie 103 ROZDZIAŁ 9. Rola współczesnej pielęgniarki w opiece nad osobami starszymi w świetle najnowszych polskich standardów geriatrycznych – projekt modelu opieki – Marta Muszalik 105 Wstęp 105 Zakres roli i zadań pielęgniarki w opiece geriatrycznej na bazie standardów postępowania w opiece geriatrycznej 106 Model opieki skoncentrowany na pacjencie 108 Hierarchiczny model opieki pielęgniarskiej w geriatrii – projekt modelu opieki 111 Podsumowanie 114 ROZDZIAŁ 10. Opieka paliatywna u osób w podeszłym wieku – Krystyna de Walden-Gałuszko 115 Wstęp 115 Filozofia postępowania w opiece paliatywnej 115 Zmiany fizyczne u osób starych 118 Zmiany psychiczne u osób starych 120 Formy opieki paliatywnej – ocena efektywności opieki 123 Podsumowanie 132 ROZDZIAŁ 11. Rehabilitacja osób w podeszłym wieku – Joanna Kostka, Tomasz Kostka 133 Wstęp 133 Sprawność funkcjonalna/niepełnosprawność 134 Specyfika rehabilitacji w geriatrii 135 Fizjoterapia 137 Trening oporowy 140 Trening funkcjonalny 143 Fizykoterapia i masaż 145 Zaopatrzenie ortopedyczne i adaptacja środowiska 146 Podsumowanie 147 ROZDZIAŁ 12. Zdrowy styl życia szansą na długowieczność – Małgorzata Marcysiak 149 Wstęp 149 Zdrowie a styl życia 150 Zdrowie a styl życia człowieka starszego 152 Starzenie się a długowieczność – fakty 152 Zdrowy styl życia a długowieczność – kierunki działań 154 Długowieczność a priorytety w zachowaniach zdrowotnych 155 Podsumowanie 158 ROZDZIAŁ 13. Polityka senioralna w Polsce i wybranych krajach Europy oraz USA – Donata Kurpas 159 Wstęp 159 Założenia polityki senioralnej 159 Polityka senioralna a systemy opieki zdrowotnej 160 Przykłady rozwiązań europejskich 161 Rozwiązania systemowe w USA 166 Zakończenie 168 Podsumowanie 168 ROZDZIAŁ 14. Społeczny wymiar jakości życia i jego uwarunkowania – Beata Tobiasz-Adamczyk 171 Wstęp 171 Badania nad jakością życia w wieku starszym z perspektywy przebiegu życia (life span, life course) 172 Definiowanie pojęcia jakości życia 173 Operacjonalizacja wskaźników jakości życia 175 Odwoływanie się do społecznych wskaźników obiektywnych warunkujących jakość życia 176 Rola czynników subiektywnych w ocenie jakości życia 177 Czynniki społeczne warunkujące jakość życia w wieku starszym 178 Podsumowanie 182 ROZDZIAŁ 15. Zjawisko przemocy w populacji osób starszych – Małgorzata Halicka, Anna Szafranek 185 Wstęp 185 Przemoc a osoby starsze 185 Człowiek stary jako ofiara przemocy domowej 188 Człowiek stary jako sprawca przemocy 191 Przemoc instytucjonalna 192 Wnioski 195 Podsumowanie 195 ROZDZIAŁ 16. Niepełnosprawność u osób w podeszłym wieku – Beata Karakiewicz, Anna Lubkowska 197 Wstęp 197 Przyczyny niepełnosprawności 198 Dane statystyczne 198 Skutki niepełnosprawności 199 Starzenie się a wydolność funkcjonalna człowieka 200 Podłoże głównych potrzeb rehabilitacyjnych wieku podeszłego 203 Zasady, które należy uwzględnić w fizjoterapii osób starszych 205 Podsumowanie 206 ROZDZIAŁ 17. Sytuacja rodzinna i potrzeby opiekuńcze ludzi w podeszłym wieku w Polsce – Piotr Szukalski 209 Wstęp 209 Demograficzne przemiany rodziny – konsekwencje dla opiekunów rodzinnych 209 Aktualna sytuacja rodzinna polskich seniorów 212 Jakość relacji rodzinnych 215 Zaspokajanie potrzeb opiekuńczych w ramach rodziny 219 Podsumowanie 220 ROZDZIAŁ 18. Wyzwania w komunikacji z pacjentem w wieku podeszłym – Zbigniew Kowalski 223 Istota komunikacji interpersonalnej w relacji lekarz – pacjent 223 Specyfika kontaktu z pacjentem w wieku podeszłym 224 Wpływ jakości kontaktu interpersonalnego na relację lekarz–pacjent w wieku podeszłym 226 Umiejętność zadawania pytań i słuchania odpowiedzi 227 Umiejętność wspierania potrzeb rozmówcy 228 Umiejętność zamykania rozmowy 229 Podsumowanie 229 ROZDZIAŁ 19. Postęp technologiczny jako źródło wyzwań i nowych możliwości wsparcia osób starszych – Mariusz Duplaga 231 Wstęp 231 Akceptacja technologii 232 Wsparcie z wykorzystaniem technologii 233 Ocena potrzeb 234 Technologie wspomagające 235 Technologie informacyjne i komunikacyjne (TIK) 236 Inteligentne środowiska oraz środowiska wspierające codzienne życie 237 „Inteligentny dom” 237 Teleopieka, telemedycyna i e-zdrowie 238 „Gry na poważnie” („serious games”) 240 Technologie wspierające funkcje poznawcze 240 Roboty 241 Podsumowanie 241 ROZDZIAŁ 20. Wpływ domów pomocy społecznej i uniwersytetów trzeciego wieku na proces starzenia się społeczeństwa – Halina Zielińska-Więczkowska 243 Wstęp 243 Perspektywy i skutki przemian demograficznych na najbliższe lata a wzrost zapotrzebowania na usługi DPS i UTW 244 Zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze seniorów w starzejącym się społeczeństwie w kontekście podejmowania nowych wyzwań na rzecz funkcjonowania DPS 245 Funkcjonowanie DPS w kontekście nowych wyzwań i wizji państwa opiekuńczego 246 Uniwersytety trzeciego wieku jako instytucje poprawiające jakość życia seniorów 249 Podsumowanie 252 SKOROWIDZ 255