Rozwój dziecka w przedszkolu. Stymulujące wartości wybranych systemów edukacyjnych

Rozwój dziecka w przedszkolu to książka, która przybliża rolę, jaką w rozwoju dziecka odgrywa wybrany system edukacyjny. Autorka porównuje trzy różniące się ideologią i prezentujące odmienne modele wychowania systemy: montessoriański, waldorfski i standardowy. Z uwagi na brak badań porównawczych istotnym celem pracy stało się urealnienie często skrajnie pozytywnych lub negatywnych opinii wobec alternatywnych podejść do rozwoju i edukacji dziecka. Wyniki badań mogą być przydatne dla zwolenników alternatywnych pedagogik i pomóc im w umacnianiu własnych pozycji. „Autorka pokazuje procesy rozwojowe pobudzane przez oddziaływania edukacyjne przewidziane w poszczególnych systemach pracy z dzieckiem. Okazuje się, że kompetencje rozwijane w poszczególnych systemach edukacyjnych wpływają na występowanie zmian także w zakresie innych umiejętności […]. Warto podkreślić, że praca Iwony Sikorskiej stanowi potwierdzenie ogólnej idei propagowanej przez psychologię ekologiczną, dotyczącej interakcji właściwości rozwijającej się jednostki z mikrośrodowiskiem, w jakim się znajduje”. Z recenzji prof. dr hab. Marii Kielar-Turskiej

Spis treści

WPROWADZENIE 7 CZĘŚĆ PIERWSZA 13 ROZDZIAŁ I. ROLA ŚRODOWISKA W ROZWOJU 15 Kształtowanie się procesów poznawczych w kontekście środowiska 15 Rozwój zdolności strategicznych: koncentracja i pamięć świeża 19 Powstawanie twórczego nastawienia wobec świata 23 Formowanie się umiejętności społecznych w kontakcie z otoczeniem 26 Rozwój samodzielności i niezależności 30 Podsumowanie 32 ROZDZIAŁ II. ISTOTA ROZWOJU I METODY JEGO STYMULOWANIA W UJĘCIU MARII MONTESSORI 35 Podstawowe pojęcia w pedagogice M. Montessori 36 Dynamizmy rozwojowe 36 Dyspozycje wewnętrzne 38 Etapy rozwoju człowieka oraz związane z nimi fazy wrażliwości 39 Przygotowane otoczenie, praca i zabawa w rozwoju dziecka 44 Otoczenie rozwijającego się dziecka 44 Cele wychowania według Marii Montessori 47 Praca będąca zabawą 48 Podsumowanie – opinie o systemie pedagogicznym M. Montessori 50 ROZDZIAŁ III. RUDOLFA STEINERA ANTROPOZOFICZNE ROZUMIENIE ROZWOJU CZŁOWIEKA Antropologia antropozoficzna 53 Cele pedagogiki waldorfskiej oraz drogi ich osiągania 56 Wychowanie do wolności 58 Otwarte otoczenie, zadania nauczyciela 59 Podsumowanie – miejsce podejścia waldorfskiego w edukacji polskiej 62 ROZDZIAŁ IV. PROPOZYCJA PROGRAMU WYCHOWANIA W POLSKIM PRZEDSZKOLU STANDARDOWYM 65 Cele pracy wychowawczej z dzieckiem w wieku przedszkolnym 65 Poznawanie świata w działaniu 70 Aktywność zabawowa dziecka w wieku przedszkolnym Podsumowanie – cele edukacji dla XXI wieku ROZDZIAŁ V. PORÓWNANIE TRZECH ZAPREZENTOWANYCH SYSTEMÓW PEDAGOGICZNYCH 79 Kryteria dokonywanych porównań 79 Co łączy, a co dzieli systemy edukacyjne? 84 CZĘŚĆ DRUGA 87 ROZDZIAŁ VI. BADANIA WŁASNE 89 Pytania i hipotezy badawcze 89 Studium przypadku jako metoda badawcza 90 Techniki i narzędzia badawcze 90 Postępowanie badawcze – metoda badania 94 Podsumowanie 95 ROZDZIAŁ VII. ŚRODOWISKO PREZENTOWANYCH GRUP PRZEDSZKOLNYCH. WYNIKI BADAŃ 97 Zmiany sceny pedagogicznej końca XX wieku 97 Opis badanych placówek Kontekst rodzinny 104 Aktywności i doświadczenia dzieci 107 ROZDZIAŁ VIII. GRUPY PRZEDSZKOLNE W DZIAŁANIU. WYNIKI BADAŃ 109 Rozwój procesów poznawczych w badanych grupach 109 Formy pracy specyficzne dla danej rzeczywistości przedszkolnej 109 Wyniki badań ilościowych w zakresie wybranych zmiennych sfery poznawczej 112 Interpretacja i dyskusja wyników 121 Kreatywność w wieku przedszkolnym 124 Formy pracy specyficzne dla danej rzeczywistości przedszkolnej 124 Wyniki badań ilościowych w zakresie zmiennej „kreatywność” 126 Interpretacja i dyskusja wyników 129 Rozwój społeczny 132 Formy pracy specyficzne dla danej rzeczywistości przedszkolnej 132 Wyniki badań ilościowych w zakresie wybranych zmiennych sfery społecznej 134 Interpretacja i dyskusja wyników 139 Rozwój samodzielności 142 Formy pracy specyficzne dla danej rzeczywistości przedszkolnej 142 Wyniki badań ilościowych w zakresie zmiennej osiowej „samodzielność” 144 Interpretacja i dyskusja wyników 146 Wzajemne relacje pomiędzy stymulowanymi kompetencjami 149 Prezentacja analiz korelacyjnych 149 Interpretacja i dyskusja wyników 153 ROZDZIAŁ IX WNIOSKI DLA PRAKTYKI STYMULOWANIA ROZWOJU DZIECKA 157 BIBLIOGRAFIA 163 ZAŁĄCZNIKI 173