Cukrzyca typu 2

Coraz więcej osób choruje na cukrzycę. Coraz silniej tryb życia i styl żywienia sprzyjają zapadnięciu na tę chorobę. Coraz więcej leków o zróżnicowanych mechanizmach działania ma do dyspozycji diabetolog. Podstawowym elementem leczenia pozostaje jednak zmiana stylu życia. Oto właściwy kierunek: zwiększyć aktywność fizyczną, zmniejszyć masę ciała, ograniczyć liczbę przyjmowanych kalorii. W jaki sposób i dlaczego? Odpowiedzi na czasie udzielają specjaliści z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Nowoczesne źródło wiedzy o cukrzycy typu 2. Objaśnia mechanizm choroby i terapię. Uprzystępnia zasady żywienia. Zawiera przykładowe jadłospisy. Spośród poradników adresowanych do polskiego czytelnika wyróżnia się tym, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy przybliża: • psychologiczne aspekty jedzenia i motywację do odchudzania • znaczenie chorób współistniejących • zasady zwiększaniu wysiłku fizycznego • znaczenie super żywności i substancji słodzących.

Spis treści

Przedmowa IX 1. WSTĘP Andrzej Gawrecki 1 Na czym polega cukrzyca typu 2? 1 Dlaczego w cukrzycy typu 2 działanie insuliny nie jest prawidłowe? 2 Dlaczego warto kontrolować stężenie glukozy we krwi? 4 Rys historyczny 7 Jak leczono cukrzycę w starożytności? 7 Skala zachorowań, epidemiologia zjawiska 11 Aktualne metody leczenia cukrzycy typu 2 12 Jakie informacje dotyczące cukrzycy należy przekazać pacjentom? 14 2. TRAWIENIE I BILANS ENERGETYCZNY Sylwia Karbowska 15 Pożywienie jako źródło energii niezbędnej do życia 15 Jakie składniki obecne w pożywieniu są niezbędne dla człowieka? 16 W jaki sposób jedzenie, które dostarczymy, jest przez nas wykorzystywane, czyli losy pokarmu od talerza do komórek naszego organizmu 17 Ile energii potrzebuje nasz organizm w ciągu doby? 20 Bilans energetyczny 23 3. PLAN ZDROWEGO ODŻYWIANIA Sylwia Karbowska 25 Ustalenie prawidłowej masy ciała 25 Jaka powinna być Twoja prawidłowa masa ciała? 25 Ustalenie zapotrzebowania kalorycznego w ciągu doby 27 Jak obliczyć zapotrzebowanie na kalorie w ciągu dnia? 27 Ustalenie deficytu kalorycznego 28 Ustalenie liczby posiłków w ciągu dnia 29 Źródła pokarmów zaspokajające zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze w ciągu dnia 32 Grupy produktów spożywczych dostarczających cennych składników odżywczych 32 Białka, tłuszcze – czy podnoszą wartości cukru? 33 Białka – do czego nam są potrzebne i jakie są ich źródła? 33 Po co są nam potrzebne białka? 35 Zapotrzebowanie na białko 36 Gdzie możemy znaleźć białka? 37 Tłuszcze – ich rola, zagrożenia i źródła w produktach spożywczych 37 Węglowodany – zasadniczy składnik pokarmowy wpływający bezpośrednio na wzrost glikiemii 43 Witaminy – niezbędne składniki pokarmowe 46 Witamina „na zdrowe oczy”, czyli witamina A 48 Witamina D – mocne kości 49 Witamina E – witamina młodości 50 Witamina K – na dobrą krzepliwość krwi 50 Witamina C – witamina odporności 51 Witaminy z grupy B 52 Składniki mineralne – po co są nam potrzebne i jakie są ich źródła w pożywieniu Wapń – niezbędny do budowy kości 55 Magnez 56 Sód i potas 56 Żelazo 57 Jak prawidłowo przyrządzać posiłki – zdrowe techniki kulinarne 57 Jak dbać o prawidłowe wartości glikemii, jedząc poza domem? 59 4. OD CZEGO ZALEŻĄ WARTOŚCI CUKRU Agata Juruć 61 Indeks glikemiczny i jego wpływ na wartości glikemii 61 Co się dzieje w organizmie po zjedzeniu posiłku o wysokim IG? 61 Co jeszcze wpływa na wartość IG? 63 Czym jest ładunek glikemiczny? 65 Rola błonnika pokarmowego w utrzymaniu prawidłowych wartości cukru 66 Jakie korzyści wynikają ze spożywania błonnika? 67 Źródła błonnika pokarmowego 68 Kto nie powinien stosować diety wysokobłonnikowej? 68 Substancje słodzące 69 Stewia – naturalny słodzik dla diabetyków 70 Czy warto stosować słodzik zamiast cukru? 71 Napoje alkoholowe 72 Produkty zalecane i niewskazane 73 Jak prawidłowo czytać etykiety produktów spożywczych? 75 Wartość energetyczna 75 Wykaz składników 76 Termin spożycia 76 Dodatki do żywności 77 Syrop glukozowo-fruktozowy 78 Glutaminian sodu 78 Izomery „trans” 79 Właściwości superfoods w kuchni diabetyka 80 Młody jęczmień 80 Nasiona chia 80 Quinoa 81 Jagody goji 81 Amarantus 82 Spirulina 82 Fakty i mity na temat żywienia i diet w cukrzycy 83 Można jeść słodycze, ale przeznaczone dla diabetyków 83 Warto pić sok z grejpfruta, bo skutecznie obniża stężenie cukru 83 W trakcie słodzenia należy zastępować cukier biały cukrem brązowym lub miodem 84 Cynamon pomaga w walce z wysokim stężeniem cukru 84 Chory z cukrzycą powinien jeść mało i często 85 Nie wolno łączyć chleba z wędliną ani ziemniaków z mięsem, ponieważ to sprzyja tyciu 85 Warto łączyć szpinak z sokiem z cytryny lub kaszę gryczaną z natką pietruszki 85 5. METODY LECZENIA A ZALECENIA ŻYWIENIOWE Andrzej Gawrecki 87 Doustne leki przeciwcukrzycowe 88 Leki zmniejszające insulinooporność, czyli uwrażliwiające organizm na działanie insuliny 88 Leki zwiększające wydzielanie insuliny 90 Leki zmniejszające wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego 91 Leki zwiększające sekrecję insuliny zależnie od posiłku 91 Leki powodujące cukromocz, czyli utratę cukru z moczem 93 Insulinoterapia w cukrzycy typu 2 95 Co sprawia, że leczenie insuliną różni się u poszczególnych pacjentów? Metoda wielokrotnych wstrzyknięć insuliny a intensywna czynnościowa insulinoterapia 99 Metoda wielokrotnych wstrzyknięć insuliny a żywienie osoby z cukrzycą typu 2 99 Metoda intensywnej czynnościowej insulinoterapii a żywienie osoby z cukrzycą typu 2 100 Mieszanki insulinowe a żywienie osoby z cukrzycą typu 2 102 Czy dwie iniekcje mieszanki w czasie doby wystarczą? 104 Czy obojętne jest, ile czasu przed posiłkiem należy podać insulinę? 104 Czy przy cukrzycy typu 2 może być stosowana osobista pompa insulinowa? 105 6. WYSIŁEK FIZYCZNY W CUKRZYCY TYPU 2 Andrzej Gawrecki 107 Rekomendacje dotyczące aktywności fizycznej dla osób z cukrzycą typu 2 108 Jak obliczyć tętno, które będzie oznaczało umiarkowany wysiłek fizyczny? 110 Zasady podejmowania aktywności fizycznej przez osobę z cukrzycą typu 2 111 Doustne leki stosowane w leczeniu cukrzycy 113 7. ŻYWIENIE W ZALEŻNOŚCI OD CHORÓB WSPÓŁISTNIEJĄCYCH Anna Duda-Sobczak 115 Choroby nerek 115 Przewlekła choroba nerek 115 Kamica nerkowa 118 Dna moczanowa 120 Nadciśnienie tętnicze 122 Postępowanie niefarmakologiczne 122 Zalecane zmiany stylu życia 122 Warto spróbować – dieta DASH 124 Otyłość 124 Dlaczego otyłość jest groźna dla zdrowia? 125 Postępowanie w otyłości 126 Zaburzenia gospodarki lipidowej 131 Dlaczego zaburzenia gospodarki lipidowej są groźne? 131 Kiedy spełnione będą kryteria dobrego wyrównania gospodarki lipidowej u osób z cukrzycą? 132 Dlaczego nienasycone kwasy tłuszczowe są tak ważne dla zdrowia? 133 Choroby przewodu pokarmowego 134 Choroba refluksowa 134 Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy 136 Uchyłki jelita grubego 139 Nieswoiste zapalenia jelit 140 Wrzodziejące zapalenie jelita grubego 140 Choroba Leśniowskiego-Crohna 141 Operacje bariatryczne 143 Kiedy rozważać leczenie bariatryczne? 144 Przeciwwskazania do zabiegu bariatrycznego 144 Jakie są wyniki leczenia? 145 Postępowanie po zabiegu 145 8. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY JEDZENIA I MOTYWACJA DO ODCHUDZANIA Agata Juruć 147 Psychologiczne czynniki związane z jedzeniem 147 Jedzenie a stres 149 Kiedy zgłosić się do specjalisty – zaburzenia jedzenia występujące w cukrzycy typu 2 151 Moja motywacja do odchudzania i plan działania 153 JADŁOSPISY Sylwia Karbowska, Agata Juruć 155 Jadłospis 1300 kcal 156 Jadłospis 1700 kcal 163 Piśmiennictwo 172