Przeszłość i interpretacje. Z warsztatu historyka filozofii

Przeszłość i interpretacje to wyjątkowy zbiór esejów wybitnej filozofki Barbary Skargi, opublikowany po raz pierwszy w 1987 roku. Składają się na niego rozprawy poświęcone filozofii francuskiej wieku XIX oraz początku wieku XX, który to okres do dziś pozostaje mało znany. Skarga z talentem prawdziwej historyczki filozofii śledzi losy kantyzmu we Francji, rekonstruuje spory wokół filozofii pozytywistecznej i przybliża zawiłą problematykę witalizmu w filozofii. Nie są to jednak wyłącznie eseje historyczne – badanie historii filozofii jest dla Skargi okazją, by snuć rozważania o metodologii historii idei oraz o filozoficznym znaczeniu badania przeszłości. Jak podkreśla bowiem, kultura jest niczym innym, jak społeczną pamięcią.

Spis treści

Wprowadzenie do Dzieł zebranych Barbary Skargi 7 Między filozofią a nauką. Przedmowa do drugiego wydania 11 Nota redakcyjna 37 PRZESZŁOŚĆ I INTERPRETACJE 39 Przedmowa 41 Część I. Podstawy interpretacji 43 Historia nauki a formacje intelektualne 45 Zmienność i tożsamość pojęcia filozofii 71 Złudzenia i nadzieje historyka filozofii 83 Potrzeba filozofii 104 Trzy idee racjonalności 132 Wypowiedź filozoficzna a wymogi racjonalizmu 166 Komputer i filozofia 184 Mistrz i mag 192 Część II. Interpretacje 205 Filozofia francuska w XIX wieku 207 Między witalizmem a filozofią 228 Maine de Biran wobec Kanta 256 Estetyka i historiozofia 290 Mill i Marcuse o polityce Comte’a (Z dziejów interpretacji doktryny) 303 Claude’a Bernarda „Rozprawa o metodzie” 324 Trzy wersje neokantyzmu we Francji 339 O tak zwanym przełomie antypozytywistycznym 353 Bachelard, kowal słów 363 Nauka i świadomość 408 Nota bibliograficzna 427 Indeks osób 429