W kręgu archeologii, historii, antropologii…

Księga pamiątkowa przygotowana dla uhonorowania jubileuszu 80. urodzin zmarłego w 2025 roku Profesora Władysława Duczko. Władysław Duczko, wybitny polski archeolog pracujący w Szwecji i w Polsce, zajmował się przede wszystkim dziejami i sztuką wczesnośredniowiecznej Skandynawii, Europy Środkowo-Wschodniej oraz Bizancjum. Prowadził badania wykopaliskowe w najważniejszych ośrodkach wczesnośredniowiecznej Szwecji (Birka, Stara Uppsala). Wykładał na Uniwersytecie Uppsalskim, był członkiem Birkakommité opracowującego i publikującego zabytki z Birki. Prowadził badania nad pochodzeniem srebra w przedmiotach ze skarbów wczesnośredniowiecznych znajdowanych na terenie Polski oraz nad technologiami wyrobu ozdób zachodniosłowiańskich ze skarbów polskich i skandynawskich. Był autorem licznych publikacji, w tym klasycznej pozycji „Ruś wikingów”. Zainteresowania naukowe Profesora były szerokie, sięgały od Bizancjum i wczesnego średniowiecza również ku antropologii czy archeologii współczesności. Podobnie szeroki zakres obejmują teksty poświęcone jego pamięci, przygotowane przez kolegów i współpracowników. Księga zawiera też obszerną biografię naukową prof. Duczko wraz z bibliografią jego prac oraz dwa niepublikowane teksty samego profesora (fragment wywiadu przeprowadzonego w 2023 roku z okazji siedemdziesięciolecia IAE PAN, z którym profesor był związany, i wykład wygłoszony przez niego w 2019 roku na Uniwersytecie Rzeszowskim). W krótkiej części wspomnieniowej rodzina, przyjaciele i uczniowie wspominają profesora nie tylko jako wybitnego naukowca i mentora, lecz także jako niezwykłego, pełnego ciepła człowieka, który żył pełnią życia. ****** In the circle of archaeology, history, anthropology… Professor Władysław Duczko in memoriam A commemorative book, prepared to honor the 80th birthday of Professor Władysław Duczko, a distinguished Polish archaeologist working in Sweden and Poland, who passed away in 2025. The texts, authored by the professor's colleagues and associates, cover a wide range of his scholarly interests, from early medieval Scandinavia, the history of Central and Eastern Europe, and Byzantium, through the study of silver ornaments and treasures, to contemporary archaeology. The book also contains a comprehensive scholarly biography of Professor Duczko, along with a bibliography of his works, two unpublished texts by the professor himself, and some memories of him by family, friends and students.

Spis treści

Od redakcji 11 Katarzyna Kość-Ryżko, Rozmowa z prof. Władysławem Duczko o roli przypadku w życiu badacza, rodzinnych korzeniach i pasji odkrywania 13 WSPOMNIENIA Anna Duczko-Draper 33 Peter Draper 37 Magdalena Duczko 41 Lukas Duczko 43 Michał Komar 60 Bronisław Czarnocha 64 Krzysztof Burek 71 Sune Eriksson 83 Jacek Konik 89 Ewelina Miśta-Jakubowska & Renata Czech-Błońska 99 Dariusz Wach 113 Justyna Ciszewska 117 Łukasz Karol 118 Daria Zarodkiewicz 123 Rafał Kwiatkowski, Marcin Litwiński, Krzysztof Dzierżanowski, Stanisław Lichwa, Marcin Piotrowski 124 Mateusz Rembieliński 129 Teresa Murak 130 ZATRZYMANE W KADRZE 133 W KRĘGU ARCHEOLOGII, HISTORII, ANTROPOLOGII… Paul Barford, Wikingowie i ich pseudohistoria 167 Michał Brzostowicz, Gród – w centrum życia czy na jego obrzeżach? 183 Daniel Gazda, Wstępne wyniki badań archeologicznych i architektonicznych późnośredniowiecznej wieży mieszkalnej w Oborach, ziemi czerska 195 Wojciech Iwańczak, Bój duchowy szansą człowieka – remedium Piotra Chelčickiego 217 Izabela Jakubowska-Antochów, Od Farskiej Góry do murowanej twierdzy. Początki Ciechanowa – krótki rys 231 Beata Jankowiak-Konik, Sytuacja polityczno-społeczna Danii w XIX w. a wykorzystanie motywów historycznych i archeologicznych w bornholmskiej ceramice drugiej połowy XIX i początku XX w. 243 Bożena Józefów-Czerwińska, Rzeczy i ludzie w czasie zagrożenia kryzysem humanitarnym – w relacjach Profesora Władysława Duczko 265 Igor Kąkolewski, Jak mierzyć (pozagrobowy) sukces Rzeczypospolitej Obojga Narodów? Spojrzenie z perspektywy początku XXI wieku 277 Karol Kollinger, Czy na Rusi w średniowieczu jadano mięso tura? Bos primigenius – historyk i archeozoologia 289 Jacek Konik, „Korczak, Wilczyńska i inni – śladami dzieci getta warszawskiego” – wstępne informacje o realizacji nowego projektu badawczego 307 Anna Bogumiła Kowalska, Krzysztof Kowalski, Fakty i mity. Wczesnośredniowieczny skarb srebrny z Piasków Wielkich na Pomorzu Zachodnim w świetle kwerendy archiwalnej 321 Agnieszka Matuszewska, Megalityczne ścieżki. Krajobraz kulturowy Pomorza w świetle rekonstrukcji, turystyki i działań popularyzatorskich 347 Magdalena Natuniewicz-Sekuła, Łukasz Antosik, Tomasz Kurasiński, Dwa interesujące okucia średniowieczne z cmentarzyska kultury wielbarskiej w Weklicach, stan. 7, pow. elbląski 367 Joanna Popielska-Grzybowska, Tańczący z wężami… 383 Piotr Pranke, Niekończąca się opowieść. Źródła kontrowersji pomiędzy normanistami i antynormanistami a antagonistyczne wizje kreacji władztwa wczesnopiastowskiego 397 Dariusz Rozmus, Poznajmy bazę surowcową dla średniowiecznego mennictwa hebrajskiego w Polsce. Postulat badawczy 411 Izabella Rusinowa, Michał Kleofas Ogiński: pamiętnikarz czy tylko dyplomata? 421 Rafał Rutkowski, Denary Bolesława Kędzierzawego jako źródło do stosunków politycznych w Polsce trzeciej ćwierci XII w. 443 Dariusz Andrzej Sikorski, Interpretatio Romana – interpretatio christiana – interpretatio ecclesiastica – zagmatwane pojęcia w badaniach nad religią strefy „barbaricum” we wczesnym średniowieczu 457 Teresa Stawiarska, Charakterystyka technologiczna pozostałości produkcji wczesnobizantyjskiej pracowni szklarskiej na Bosporze – Iljicz na Półwyspie Tamańskim 469 Tsvetelin Stepanov, The paradoxes of history: Byzantium and its role in the stabilization of Danube Bulgaria, ca. 700 – ca. 800 483 Oleksiy Tolochko, ????? ???????? of the Primary Chronicle and Byzantine Paramonai 495 Anna Wrzesińska, Jacek Wrzesiński, Kobieta – mężczyzna. Przykład z wczesnośredniowiecznych Dziekanowic 503 Anna Izabella Zalewska, Dorota Cyngot, „Wojna przemawia swoim tajemniczym językiem”. Przyczynek do polskich wątków spuścizny Svena Hedina 521 PROFESOR WŁADYSŁAW DUCZKO 1946–2025 Biografi a naukowa Władysława Duczko 543 Bibliografi a prac Władysława Duczko 563 Władysław Duczko , Kłopoty z przeszłością Birki. Tak zwana wojowniczka z grobu nr 581 i inne artefakty, czyli o rzetelności naukowców 577