Seksuologia sądowa Tom 5

Tematem przewodnim V tomu „Seksuologii sądowej” są zagadnienia dotyczące szeroko pojętej problematyki ofiar przemocy seksualnej. Seksuologia sądowa skupia się zarówno na sprawcach czynów zabronionych, jak i prowadzi badania nad przyczynami zaistnienia tej kategorii przestępstwa w kontekście wzajemnej interakcji pomiędzy sprawcami a ich ofiarami. Ostatnia część cyklu omawia takie zagadnienia jak: ewolucja poglądów oraz koncepcji na rolę ofiary w genezie przestępstwa seksualnego, zjawisko wiktymizacji, typologia ofiar przestępstw, skutki przemocy seksualnej dla ofiary i ich przezwyciężanie, wykorzystywanie seksualne dzieci w cyberprzestrzeni, przeciwdziałanie zagrożeniu przestępczością na tle seksualnym, diagnostyka i opiniowanie ofiar przestępstw seksualnych, prawne i medyczne zagadnienia dotyczące postępowania z ofiarami przestępstw przeciwko wolności seksualnej, międzynarodowe i europejskie rekomendacje postępowania z ofiarami przestępstw seksualnych. Tom V jest przydatną pozycją zarówno dla osób zajmujących się opiniowaniem sądowo-seksuologicznym, jak i dla szerokiego grona lekarzy (nie tylko seksuologów i psychiatrów), psychologów, ratowników medycznych, prawników i wszystkich osób, które mogą być zaangażowane w pomoc ofiarom przemocy seksualnej.

Spis treści

Przedmowa XI Wstęp XV 1. Ewolucja poglądów na rolę ofiary w genezie przestępstwa seksualnego – Andrzej Depko 1 Wstęp 1 Rys historyczny 3 Wiktymologia współczesna 14 Zespół stresu pourazowego u ofiar zgwałceń 17 Kryteria diagnostyczne PTSD według klasyfikacji ICD-10 (kod: F43.1) 18 Kryteria diagnostyczne PTSD według klasyfikacji DSM-V (kod: 309.81) 19 Kryteria diagnostyczne PTSD według klasyfikacji ICD-11 (pourazowe zaburzenie stresowe, kod: 6B40; złożone pourazowe zaburzenie stresowe, kod: 6B41) 22 Wiktymologia seksualna 37 Zakończenie 39 Piśmiennictwo 40 2. Geneza i charakterystyka zjawiska wiktymizacji – Ewa Hamerla 43 Wstęp 43 Znamiona charakteryzujące cechy, stan lub sytuację osoby pokrzywdzonej 45 Potencjał wiktymogenny 69 Pojęcie osoby doświadczającej przemocy seksualnej 70 Zakończenie 71 Piśmiennictwo 71 3. Typologia ofiar 77 3A. Dziecko jako ofiara – Paulina Wnukiewicz 78 Wstęp 78 Wykorzystanie seksualne małego dziecka 81 Rozpowszechnienie doświadczeń urazowych 84 Formy wykorzystywania seksualnego dzieci 92 Symptomy wykorzystania seksualnego dziecka 94 Zakończenie 97 Piśmiennictwo 97 3B. Osoby starsze, które doświadczają przemocy seksualnej – Aleksandra Krasowska 99 Wstęp 99 Badania nad przemocą seksualną wobec osób starszych przełamywaniem tabu? 100 Przemoc seksualna wobec osób starszych na podstawie wybranych prac koncepcyjnych 102 Charakterystyka sprawcy przemocy seksualnej wobec osób starszych 107 Zakończenie 108 Piśmiennictwo 109 3C. Wiktymizacja osób nieheteronormatywnych, transpłciowych i niebinarnych – Jacek Kochanowski, Tomasz Wrzosek 111 Wstęp 111 Społeczny kontekst wiktymizacji osób nieheteroseksualnych, transpłciowych i niebinarnych 115 Przemoc seksualna wobec osób LGBTQ+: pomiędzy przemocą systemową a bezpośrednią 120 Trudność oceny statystycznej zjawiska wiktymizacji osób LGBTQ+ 130 Zakończenie 132 Piśmiennictwo 133 4. Skutki przemocy seksualnej dla ofiary i ich przezwyciężanie – Elżbieta Rowińska-Garbień 135 Wstęp 135 Wiktymologia a wiktymizacja 137 Osoby pokrzywdzone w wyniku przestępstwa seksualnego 139 Różnorodność obrazu klinicznego następstw przemocy seksualnej 139 Terapia i leczenie skutków przemocy seksualnej 148 Zakończenie 152 Piśmiennictwo 153 5. Wykorzystywanie seksualne dzieci w cyberprzestrzeni – Katarzyna Staciwa 157 Wstęp 157 Konceptualizacja problemu wykorzystywania seksualnego dzieci w cyberprzestrzeni 158 Uwagi na temat sprawców wykorzystywania seksualnego dzieci w cyberprzestrzeni oraz perspektywa pokrzywdzonych dzieci 175 Wyzwania dla opiniowania w sprawach karnych dotyczących wykorzystywania seksualnego dzieci w cyberprzestrzeni 180 Zakończenie 185 Piśmiennictwo 186 6. Przeciwdziałanie zagrożeniu przestępczością na tle seksualnym – Andrzej Depko 193 Wstęp 193 Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (RSPTS) 195 Obowiązki pracodawców i organizatorów w zakresie działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi 201 Określenie miejsc szczególnego zagrożenia przestępczością na tle seksualnym 204 Ocena prawdopodobieństwa ponownego popełnienia przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletniego 205 Zakończenie 206 Piśmiennictwo 207 7. Diagnostyka i opiniowanie ofiar przestępstw seksualnych – Iwona Grzegorzewska, Beata Pastwa-Wojciechowska 211 Wstęp 211 Diagnoza psychologiczna dzieci i młodzieży – ofiar molestowania seksualnego 212 Problematyka diagnozy dorosłych ofiar przestępstw seksualnych na potrzeby wymiaru sprawiedliwości 235 Zakończenie 262 Piśmiennictwo 263 8. Postępowanie z ofiarami przestępstw przeciwko wolności seksualnej – wybrane aspekty prawne – Ewa Guzik-Makaruk, Agnieszka Nowak, Agnieszka Drosdzol-Cop 271 Wstęp 271 Przedstawiciel ustawowy, opiekun prawny i faktyczny 272 Zgoda na badanie osoby pełnoletniej/małoletniej 274 Obecność osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych 279 Dokumentacja fotograficzna 283 Zgoda na zabieg osoby pełnoletniej/małoletniej 284 Zabezpieczenie materiału dowodowego 288 Zawiadomienie organów ścigania i sądu opiekuńczego o podejrzeniu popełnienia przestępstwa 293 Obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej a zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa 306 Badanie małoletnich podejrzanych o popełnienia przestępstwa bądź czynu karalnego 309 Zakończenie 310 Piśmiennictwo 310 9. Postępowanie z ofiarami przestępstw przeciwko wolności seksualnej – wybrane zagadnienia medyczne – Agnieszka Drosdzol-Cop, Agnieszka Nowak, Ewa Guzik-Makaruk 313 Wstęp 313 Rozpoznanie i ustabilizowanie stanów nagłych 314 Badanie podmiotowe 314 Badanie przedmiotowe 317 Zabezpieczenie materiałów do badań 322 Zakończenie 341 Piśmiennictwo 341 10. Międzynarodowe i europejskie rekomendacje postępowania z ofiarami przestępstw seksualnych – Sylwia Spurek 343 Wstęp 343 Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) 346 Rada Europy (RE) 359 Unia Europejska (UE) 382 Zakończenie 391 Piśmiennictwo 394 Addenda 397 A. Polska Karta Praw Ofiary 397 Wstęp 397 Polska Karta Praw Ofiary 397 B. Wytyczne Prokuratora Generalnego z dnia 18 grudnia 2015 r. dotyczące zasad postępowania w sprawach o przestępstwo zgwałcenia 404 C. Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej 410 Wstęp Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej 410 D. Poselski projekt ustawy z dnia 8 marca 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, druk nr 1091, Sejm IX kadencji 452 Wstęp 452 Projekt ustawy 453 Ponowne wniesienie projektu przez grupę posłów 454 Posłowie 457 Skorowidz 459