Modele (systemy) kulturowo-cywilizacyjne, Tom 1: Typologia aksjologiczna organizacji społeczeństwa. Analiza dyskursu naukowego i filozoficznego

Książka ta to pierwsza składowa dwutomowej pracy „Modele (systemy) kulturowo-cywilizacyjne”. Niniejsza księga zawiera typologizację ośmiu rodzajów społeczeństw powstałej na zasadzie łączenia założeń dedukcyjnych oraz analizy naukowego i filozoficznego dyskursów o kulturach i cywilizacjach. Autorzy odnoszą się do dokonań w tym zakresie takich badaczy, jak: A. Toynbee, O. Spengler, F. Koneczny, K. Jaspers, J. Kossecki, S. Hantington, niemniej nie przyjmują ich toku rozumowania, jakoby systemy/modele kulturowo-cywilizacyjne były swego rodzaju organicznymi czy metafizycznymi bytami, a zakładają, iż nie może być innego informacyjnego podmiotu, jak uspołeczniona jednostka ludzka. Z tego ostatniego powodu, na skutek wewnątrzpopulacyjnych relacji interpersonalnych, dochodzi do kreacji zasadniczo odmiennych sposobów organizacji społeczeństw. Za model kulturowo-cywilizacyjny autorzy przyjęli swego rodzaju czysty wzorzec takiej organizacji, zaś terminem system określają już kulturowo-cywilizacyjną aksjologię, którą posługuje się konkretna istniejąca w czasie i przestrzeni populacja funkcjonująca w ramach określonego porządku społecznego. Autorzy wyróżnili osiem modeli kulturowo-cywilizacyjnych, dzieląc je na trzy grupy: naturalistyczne (turanizm, trybalizm), instytucjonalne (korporacjonizm, etatyzm, teokracja, ideokracja) oraz indywidualistyczne (konsumpcjonizm, obywatelizm). Praca zawiera konceptualno-aksjologiczną analizę o zdecydowanie interdyscyplinarnym, funkcjonalno-pragmatycznym charakterze. Jej metodologia oparta jest na koncepcji relacjonistycznej, aksjologizmie, antropocentryzmie, nomotetyzmie, dedukcjonizmie i teleologizmie. Księga stanowi metodologiczną aparaturę do typologizacji konkretnych systemów kulturowo-cywilizacyjnych pod względem aksjologicznym.

Spis treści

SPIS TREŚCI 1. Funkcjonalno-pragmatyczna metodologia badania kulturowo-cywilizacyjnego 7 Uwagi wstępne 7 1.1. Relacjonizm: funkcjonalizm i pragmatyzm 9 1.2. Antropocentryzm 14 1.3. Nomotetyzm i dedukcjonizm 19 1.4. Teleologizm 28 1.5. Aksjologizm 37 Dygresja terminologiczna: kulturowo-cywilizacyjny 50 1.6. Analiza dyskursu naukowego i filozoficznego na temat kulturowo-cywilizacyjnych podstaw organizacji życia społecznego 53 2. Typologizacja modeli kulturowo-cywilizacyjnych 59 2.1. Kryteria aksjologii kulturowo-cywilizacyjnej i zasady analizy typologicznej 59 2.2. Naturalistyczne modele kulturowo-cywilizacyjne 85 Model 1. Turanizm 87 Dygresja terminologiczna: turanizm 102 Model 2. Trybalizm 106 Dygresja terminologiczna: trybalizm 1 1 7 2.3. Instytucjonalizacja kulturowo-cywilizacyjna 120 Model 3. Korporacjonizm 129 Model 4. Etatyzm 142 Model 5. Teokracja 158 Model 6. Ideokracja 178 Dygresja terminologiczna: korporacjonizm, etatyzm, teokracja, ideokracja 196 2.4. Indywidualizacja kulturowo-cywilizacyjna 199 Model 7. Konsumpcjonizm 203 Model 8. Obywatelizm 215 Słowo końcowe 229 Literatura 233