0 POZYCJI
KOSZYK PUSTY
Pobierz fragment
Wybierz format pliku:
Pobierz

Medycyna Rodzinna (eBook)

0.00  (0 ocen)
 Sprawdź recenzje
Rozwiń szczegóły
  • Wydanie: 3, 2017

  • Autor: prof. dr hab. n. med. Bożydar Latkowski, Maciej Godycki-Ćwirko, Witold Lukas

  • Wydawca: PZWL

  • Formaty:
    Epub Mobi (Watermark)
    Watermark
    Znak wodny czyli Watermark to zaszyfrowana informacja o użytkowniku, który zakupił produkt. Dzięki temu łatwo jest zidentyfikować użytkownika, który rozpowszechnił produkt w sposób niezgodny z prawem. Ten rodzaj zabezpieczenia jest zdecydowanie najbardziej przyjazny dla użytkownika, ponieważ aby otworzyć książkę zabezpieczoną Watermarkiem nie jest potrzebne konto Adobe ID oraz autoryzacja urządzenia.

Zwiń szczegóły
215,20 zł
150,64 zł
Cena zawiera podatek VAT.
Oszczędzasz 64,56 zł
Wysyłka:
online
Dodaj do schowka

Medycyna Rodzinna

Pierwsze rozdziały nowego, zaktualizowanego wydania MEDYCYNY RODZINNEJ poświęcone zostały organizacji opieki zdrowotnej oraz relacji lekarz–pacjent. Ponieważ opieka lekarza medycyny rodzinnej obejmuje cały okres życia człowieka, od okresu prenatalnego aż po wiek senioralny, rozdziały te odnoszą się do chorego w jego środowisku społecznym i rodzinnym. W dalszej części książki omówiono zagadnienia z zakresu diagnostyki i terapii najczęstszych zaburzeń spotykanych w codziennej praktyce lekarza rodzinnego. W rozdziałach tych szczególną uwagę zwrócono na badania podmiotowe, tzn. wywiad, czyli rozmowę z chorym lub jego opiekunami. Teksty wzbogacono licznymi rycinami, tabelami i przykładami z praktyki klinicznej. Podręcznik zyskał bardziej poręczą dla czytelnika formę.

Publikacja ta, rekomendowana przez Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, stanowi cenne źródło wiedzy dla specjalistów medycyny rodzinnej, a przede wszystkim dla lekarzy specjalizujących się w tej dziedzinie oraz studentów medycyny.


PUBLIKACJA OTRZYMAŁA NAGRODĘ GŁÓWNĄ W KONKURSIE ACADEMIA 2017


Nagroda

  • Kategorie:
    1. Ebooki i Audiobooki »
    2. Medycyna »
    3. Choroby wewnętrzne
  • Język wydania: polski
  • ISBN: 978-83-200-5334-0
  • ISBN druku: 978-83-200-5310-4
  • Liczba stron: 1200
  • Sposób dostarczenia produktu elektronicznego
    Produkty elektroniczne takie jak Ebooki czy Audiobooki są udostępniane online po uprzednim opłaceniu (PayU, BLIK) na stronie Twoje konto > Biblioteka.
    Pliki można pobrać zazwyczaj w ciągu kilku-kilkunastu minut po uzyskaniu poprawnej autoryzacji płatności, choć w przypadku niektórych publikacji elektronicznych czas oczekiwania może być nieco dłuższy.
    Sprzedaż terytorialna towarów elektronicznych jest regulowana wyłącznie ograniczeniami terytorialnymi licencji konkretnych produktów.
  • Ważne informacje techniczne
  • Minimalne wymagania sprzętowe:
    • procesor: architektura x86 1GHz lub odpowiedniki w pozostałych architekturach
    • Pamięć operacyjna: 512MB
    • Monitor i karta graficzna: zgodny ze standardem XGA, minimalna rozdzielczość 1024x768 16bit
    • Dysk twardy: dowolny obsługujący system operacyjny z minimalnie 100MB wolnego miejsca
    • Mysz lub inny manipulator + klawiatura
    • Karta sieciowa/modem: umożliwiająca dostęp do sieci Internet z prędkością 512kb/s
  • Minimalne wymagania oprogramowania:
    • System Operacyjny: System MS Windows 95 i wyżej, Linux z X.ORG, MacOS 9 lub wyżej, najnowsze systemy mobilne: Android, iPhone, SymbianOS, Windows Mobile
    • Przeglądarka internetowa: Internet Explorer 7 lub wyżej, Opera 9 i wyżej, FireFox 2 i wyżej, Chrome 1.0 i wyżej, Safari 5
    • Przeglądarka z obsługą ciasteczek i włączoną obsługą JavaScript
    • Zalecany plugin Flash Player w wersji 10.0 lub wyżej.
  • Informacja o formatach plików:
    • PDF - format polecany do czytania na laptopach oraz komputerach stacjonarnych.
    • EPUB - format pliku, który umożliwia czytanie książek elektronicznych na urządzeniach z mniejszymi ekranami (np. e-czytnik lub smartfon), dając możliwość dopasowania tekstu do wielkości urządzenia i preferencji użytkownika.
    • MOBI - format zapisu firmy Mobipocket, który można pobrać na dowolne urządzenie elektroniczne (np.e-czytnik Kindle) z zainstalowanym programem (np. MobiPocket Reader) pozwalającym czytać pliki MOBI.
    • Audiobooki w formacie MP3 - format pliku, przeznaczony do odsłuchu nagrań audio.
  • Rodzaje zabezpieczeń plików:
    • Watermark - (znak wodny) to zaszyfrowana informacja o użytkowniku, który zakupił produkt. Dzięki temu łatwo jest zidentyfikować użytkownika, który rozpowszechnił produkt w sposób niezgodny z prawem.
    • Brak zabezpieczenia - część oferowanych w naszym sklepie plików nie posiada zabezpieczeń. Zazwyczaj tego typu pliki można pobierać ograniczoną ilość razy, określaną przez dostawcę publikacji elektronicznych. W przypadku zbyt dużej ilości pobrań plików na stronie WWW pojawia się stosowny komunikat.
    Więcej informacji o publikacjach elektronicznych
Przedmowa XII

1. Podstawy medycyny rodzinnej                                                   1

1.1. Zarys historii podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce – Maciej Godycki-Ćwirko, Adam Windak, Katarzyna Kosiek                                                     1
1.1.1. Ewolucja lecznictwa otwartego do 1918 roku                                            1
1.1.2. Lecznictwo otwarte w latach 1918–1939                                               2
1.1.3. Otwarta opieka zdrowotna w latach 1945–1989                                        3
1.1.4. Rozwój koncepcji instytucji lekarza rodzinnego w Polsce                                   4

1.2. Pryncypia medycyny rodzinnejAdam Windak, Maciej Godycki-Ćwirko                   6
1.2.1. Koncepcja wszechstronnej medycyny                                                   6
1.2.2. Kompetencje lekarza rodzinnego                                                      8
1.2.3. Sześć podstawowych zasad dyscypliny                                                  10
Pytania kontrolne                                                                    11

2. Lekarz rodzinny w systemie opieki zdrowotnej                                   13

2.1. Uwarunkowania stanu zdrowia – Jacek R. Łuczak                                      13
2.1.1. Stan zdrowia społeczeństwa polskiego                                                  13
2.1.2. Czynniki warunkujące stan zdrowia                                                    15
2.1.3. Rola lekarza rodzinnego w kształtowaniu stanu zdrowia społeczeństwa                      19

2.2. Współpraca z władzami regionu oraz innymi środowiskami zawodowymi – Jarosław Pinkas, Agnieszka Jankowska-Zduńczyk                                                      21
2.2.1. Zasady organizacji opieki społecznej w Polsce                                            21
2.2.2. Rola lekarza rodzinnego w zakresie komunikowania pacjenta z placówkami pomocy społecznej 26
2.2.3. Współpraca lekarza rodzinnego z samorządem terytorialnym                              27
Pytania kontrolne                                                                    28

3. Przygotowanie lekarza rodzinnego                                               29

3.1. Charakterystyka specjalizacji – Witold Lukas, Elżbieta Mizgała-Izworska                  29
3.1.1. Struktura programu specjalizacji                                                       29
3.1.2. Rola kierownika specjalizacji                                                          31

3.2. Kształcenie w praktyce lekarza rodzinnego – Witold Lukas, Zbigniew J. Król               32
3.2.1. Cele kształcenia                                                                     32
3.2.2. Zalecane zasady doboru lekarza rodzinnego-nauczyciela do szkoleń w praktyce               33
3.2.3. Sposób doboru lekarza rodzinnego-nauczyciela oraz rezydenta-ucznia                       34
3.2.4. Lista podstawowych cech i zasad funkcjonowania praktyki lekarza rodzinnego                38
3.2.5. Lista zagadnień związanych z organizacją praktyki lekarza rodzinnego i zarządzaniem nią     39
3.2.6. Lista praktycznych umiejętności dotyczących opieki nad pacjentem                         40
3.2.7. Zasady praktycznego kształcenia rezydenta                                             41
Pytania kontrolne                                                                    42
Piśmiennictwo                                                                      42

4. Charakterystyka praktyki lekarza rodzinnego                                     43

4.1. Organizacja praktyki lekarza rodzinnego i zarządzanie nią – Maciej Godycki-Ćwirko, Katarzyna Kosiek                                                                   43
4.1.1. Praktyka                                                                           43
4.1.2. Osoby                                                                             43
4.1.3. Rzeczy                                                                             47
4.1.4. Finanse                                                                            50
4.1.5. Informacja                                                                         51
4.1.6. Czas                                                                              52
4.1.7. Opieka                                                                            54

4.2. Akredytacja jakości praktyk lekarzy rodzinnych – Jan Leszek Wolańczyk                   56
4.2.1. Co to jest akredytacja jakości?                                                         56
4.2.2. Akredytacja jakości na świecie                                                        57
4.2.3. Dlaczego taka akredytacja, a nie ISO                                                   58
4.2.4. Krótka historia programu akredytacji w Polsce                                           58
4.2.5. Standardy akredytacyjne                                                             60
4.2.6. Wizytatorzy                                                                        64
4.2.7. Procedury akredytacyjne                                                             65
Pytania kontrolne                                                                    67
Piśmiennictwo                                                                      67

5. Opieka lekarza rodzinnego nad pacjentem w kontekście rodziny                 69

5.1. Rola rodziny w zdrowiu i chorobie – Bogusława Franek                                  69
5.1.1. Systemowe rozumienie rodziny                                                        69
5.1.2. Cykl życia rodziny                                                                   70
5.1.3. Wpływ rodziny na proces chorowania                                                  71
5.1.4. Wpływ choroby przewlekłej na sytuację rodziny                                          72

5.2. Badania przesiewowe – Sławomir Chlabicz                                            73
5.2.1. Charakterystyka badań przesiewowych                                                 73
5.2.2. Programy badań przesiewowych i ich rodzaje                                            74
5.2.3. Pożądane cechy testów przesiewowych                                                 75
5.2.4. Kryteria oceny testu przesiewowego                                                    75
5.2.5. Korzyści i ryzyko związane z zastosowaniem badań przesiewowych                         76
5.2.6. Testy przesiewowe do wykrywania schorzeń u dzieci i młodzieży                            77
5.2.7. Testy przesiewowe u kobiet w ciąży                                                     78
5.2.8. Testy przesiewowe do wykrywania chorób nowotworowych u osób dorosłych                 78
5.2.9. Testy przesiewowe u osób dorosłych do wykrywania chorób nienowotworowych               80

5.3. Orzecznictwo lekarskie – Konstanty Radziwiłł                                          81
5.3.1. Informacje ogólne                                                                   81
5.3.2. Orzekanie w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego                            82
5.3.3. Orzekanie w sprawach dotyczących zatrudnienia i nauki                                  84
5.3.4. Orzekanie w sprawach dotyczących kierowania pojazdami                                85
5.3.5. Orzekanie na potrzeby sądów                                                         85
5.3.6. Orzekanie w pozostałych sprawach                                                    86
Piśmiennictwo                                                                      86

5.4. Opieka nad dzieckiemAgnieszka Jankowska-Zduńczyk                                86
5.4.1. Definicja                                                                           86
5.4.2. Charakterystyka populacji dzieci                                                      87
5.4.3. Opieka nad dzieckiem                                                               89
5.4.4. Profilaktyka                                                                        90
Piśmiennictwo                                                                      92

5.5. Osoba niepełnosprawna – Małgorzata Prędka                                         93
5.5.1. Definicje i orzecznictwo                                                              93
5.5.2. Rola rodziny w postępowaniu z osobą niepełnosprawną                                   95
5.5.3. Rehabilitacja zawodowa                                                              95
5.5.4. Rehabilitacja społeczna                                                              96
5.5.5. Rehabilitacja lecznicza                                                               96
5.5.6. Rola lekarza w postępowaniu z osobą niepełnosprawną                                   96
5.5.7. Podsumowanie                                                                      97
Pytania kontrolne                                                                    97

6. Jakość opieki medycznej                                                         99

6.1. Jakość opieki – Tomasz Tomasik, Adam Windak                                        99
6.1.1. Podstawowe pojęcia i definicje                                                        99
6.1.2. Cykl poprawy jakości                                                                 100
6.1.3. Metody zapewnienia jakości                                                          105
6.1.4. Ustawiczny rozwój zawodowy lekarzy rodzinnych                                         108
Pytania kontrolne                                                                    109
Piśmiennictwo                                                                      109

6.2. Elementy EBM – Roman Topór-Mądry, Tomasz Bochenek                                110
6.2.1. Co to jest EBM?                                                                     110
6.2.2. Praktykowanie EBM                                                                  110
6.2.3. Metodyka EBM                                                                     111
6.2.4. Podsumowanie EBM                                                                 119
Pytania kontrolne                                                                    120

6.3. Farmakoekonomika i ocena technologii medycznych – Tomasz Bochenek, Roman Topór-Mądry                                                                120
6.3.1. Farmakoekonomika                                                                  120
6.3.2. Rodzaje kosztów                                                                    121
6.3.3. Rodzaje analiz farmakoekonomicznych                                                 121
6.3.4. Analizy farmakoekonomiczne „krok po kroku”                                            123
6.3.5. Praktyczne zastosowania analiz farmakoekonomicznych i HTA                             125
Pytania kontrolne                                                                    126
Piśmiennictwo                                                                      126

7. Psychologia na potrzeby lekarza rodzinnego – Ewa Wojtyna                       127

7.1. Wybrane problemy i zaburzenia psychiczne w okresie adolescencji                       127
7.1.1. Wprowadzenie                                                                      127
7.1.2. Wybrane psychologiczne aspekty dojrzewania                                           128
7.1.3. Adolescent w systemie rodzinnym – implikacje dla lekarza rodzinnego                       129
7.1.4. Wybrane problemy i zaburzenia psychiczne – rola lekarza rodzinnego w diagnozie i leczeniu   132

7.2. Wybrane problemy i zaburzenia psychiczne w okresie dorosłości                         138
7.2.1. Psychologiczny aspekt wyzwań okresu dorosłości                                         138
7.2.2. Zaburzenia związane ze stresem i zaburzenia depresyjno-lękowe                           139
7.2.3. Nadużywanie substancji psychoaktywnych, leczniczych i suplementów                      144
7.2.4. Zachowania zdrowotne                                                               146
7.2.5. Objawy psychiczne jako skutek problemów somatycznych i efekt zażywanych leków           147
7.2.6. Korzyści wtórne z choroby                                                            147
Pytania kontrolne                                                                    148
Piśmiennictwo                                                                      148

8. Etyka w praktyce lekarza rodzinnego – Maciej Godycki-Ćwirko, Witold Lukas       149

8.1. Wartości, zasady i postawy etyczne                                                   149

8.2. Tajemnica lekarska                                                                 151

8.3. Prawa i odpowiedzialność pacjenta                                                   151
8.3.1. Prawa pacjenta                                                                     151
8.3.2. Odpowiedzialność pacjenta                                                           153
Pytania kontrolne                                                                    153

9. Informatyzacja w podstawowej opiece zdrowotnej – Rafał Kacorzyk              155

9.1. Wprowadzenie                                                                     155

9.2. Informatyzacja praktyki podstawowej opieki zdrowotnej                                 155

9.3. Ochrona danych osobowych                                                         157

9.4. Telemedycyna                                                                      158

9.5. Narzędzia informatyczne wspierające lekarza                                          159
Pytania kontrolne                                                                    160
Piśmiennictwo                                                                      160

10. Stany zagrożenia życia w praktyce lekarza rodzinnego – Wojciech Gaszyński      161

10.1. Reanimacja i resuscytacja                                                           161
10.1.1. Definicje                                                                           161

10.2. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa                                                 161
10.2.1. Podstawowe zabiegi podtrzymywania życia (ABC)                                        161
10.2.2. Utrzymanie drożności górnych dróg oddechowych                                       162
10.2.3. Rozpoczęcie sztucznego oddychania                                                   162
10.2.4. Błędy i niebezpieczeństwa związane z wentylacją                                        164

10.3. Podjęcie masażu serca – uciskanie klatki piersiowej                                     165
10.3.1. Pośredni masaż serca                                                                165

10.4. Defibrylacje (mechaniczna i elektryczna)                                              166
10.4.1. Postępowanie w przypadku resuscytacji dzieci poniżej 8. roku życia (pediatric basic life support, BLS-P)                                                                      168

10.5. Wytyczne Polskiej i Europejskiej Rady Resuscytacji                                      169
10.5.1. A (airway) – utrzymywanie drożności górnych dróg oddechowych                           169
10.5.2. B (breathing) – rozpoczęcie sztucznego oddychania                                       169
10.5.3. C (circulation) – podjęcie masażu serca                                                 169
10.5.4. D (drugs) – farmakoterapia                                                           170
10.5.5. E (electrocardiography) – elektrokardiografia                                            172
10.5.6. F (fibrillation) – defibrylacja                                                           172
10.5.7. Czynniki mogące zwiększać szanse przeżycia pacjenta                                    173

10.6. Ostra duszność krtaniowa                                                           173

10.7. Farmakoterapia w niestabilnej chorobie niedokrwiennej serca i zawale mięśnia sercowego  175
10.7.1. Farmakoterapia w niestabilnej chorobie niedokrwiennej serca                              175
10.7.2. Farmakoterapia w zawale mięśnia sercowego (MONA)                                   175
10.7.3. Leki stosowane w niestabilnej chorobie niedokrwiennej i zawale mięśnia sercowego           175

10.8. Wyposażenie gabinetu lekarza rodzinnego w zakresie resuscytacji krążeniowo-oddechowej 176
10.8.1. Sprzęt                                                                             176
10.8.2. Leki                                                                               176
Pytania kontrolne                                                                    176

11. Choroby serca i nadciśnienie – Jan Henryk Goch, Aleksander Goch                 177

11.1. Choroba niedokrwienna serca                                                       177
11.1.1. Informacje ogólne                                                                   177
11.1.2. Podział kliniczny choroby niedokrwiennej serca                                           178
11.1.3. Diagnostyka i leczenie stabilnej dławicy piersiowej                                       179
11.1.4. Ostry zespół wieńcowy z uniesieniem odcinka ST – zawał serca z uniesieniem ST (STEMI)       180
11.1.5. Ostry zespół wieńcowy bez uniesienia odcinka ST – zawał serca bez uniesienia ST (NSTEMI)    181
11.1.6. Niestabilna dusznica bolesna                                                         182
11.1.7. Zawał prawej komory serca                                                           182
11.1.8. Powikłania ostrych zespołów wieńcowych                                               182
11.1.9. Postępowanie po przebyciu ostrego zespołu wieńcowego                                  188

11.2. Diagnostyka różnicowa bólów w klatce piersiowej                                      188
11.2.1. Rozwarstwienie aorty (tętniak rozwarstwiający aorty) typu A (rozwarstwienie obejmuje aortę wstępującą) i B (rozwarstwienie nie obejmuje aorty wstępującej)                            188
11.2.2. Zapalenia osierdzia                                                                  188
11.2.3. Bóle opłucnowe                                                                     189
11.2.4. Zatorowość płucna                                                                  189
11.2.5. Bóle mięśniowo-stawowe                                                             189
11.2.6. Choroba refluksowa przełyku                                                         189
11.2.7. Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy                                              190
11.2.8. Choroby wątroby i dróg żółciowych                                                    190

11.3. Zapalenie mięśnia sercowego i wsierdzia                                              190
11.3.1. Gorączka reumatyczna                                                               190
11.3.2. Pierwotne zapalenie mięśnia sercowego                                                190
11.3.3. Infekcyjne zapalenie wsierdzia (IZW)                                                   191

11.4. Kardiomiopatie                                                                     192
11.4.1. Kardiomiopatie pierwotne                                                            192
11.4.2. Kardiomiopatie wtórne                                                               194

11.5. Wady serca                                                                        194
11.5.1. Wrodzone wady serca                                                               194
11.5.2. Nabyte wady serca                                                                  195

11.6. Zaburzenia rytmu i przewodzenia                                                    198
11.6.1. Zaburzenia rytmu                                                                   198
11.6.2. Zaburzenia przewodzenia                                                            204

11.7. Choroby osierdzia                                                                  204
11.7.1. Ostre zapalenie osierdzia                                                             204
11.7.2. Zaciskające zapalenie osierdzia                                                       205
11.7.3. Tamponada serca                                                                   205

11.8. Choroby serca u kobiet w ciąży                                                       205

11.9. Niewydolność serca                                                                 206

11.10. Nadciśnienie tętnicze                                                               208
11.10.1. Nadciśnienie tętnicze pierwotne                                                       208
11.10.2. Nadciśnienie tętnicze wtórne                                                          211
11.10.3. Leczenie nadciśnienia tętniczego                                                      213
Pytania kontrolne                                                                    220

12. Choroby układu oddechowego oraz problemy alergologiczne w praktyce lekarza rodzinnego                                                                       221

12.1. Zakażenia układu oddechowego – Iwona Grzelewska-Rzymowska                        221
12.1.1. Zapalenie płuc (pneumonia)                                                           221
12.1.2. Ostre zapalenie oskrzeli                                                              228

12.2. Przewlekła obturacyjna choroba płuc – Paweł Górski, Iwona Grzelewska-Rzymowska       229
12.2.1. Fenotypy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc                                          233
12.2.2. Przewlekła obturacyjna choroba płuc jako choroba wielonarządowa                        233
12.2.3. Całościowa, zindywidualizowana ocena POChP                                          234
12.2.4. Postępowanie lecznicze                                                               236
12.2.5. Zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc                                        243
Pytania kontrolne (do podrozdz. 12.1 i 12.2)                                             244

12.3. Astma – Paweł Górski, Iwona Grzelewska-Rzymowska                                   244
12.3.1. Fenotypy astmy                                                                     247
12.3.2. Ocena stopnia ciężkości astmy                                                        248
12.3.3. Ocena kontroli astmy                                                                248
12.3.4. Długotrwałe leczenie astmy                                                           249
12.3.5. Astma ciężka (oporna na leczenie)                                                     252
12.3.6. Zaostrzenia astmy                                                                   253
12.3.7. Astma z nadwrażliwością na ASA (aspirynę) i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne          254
12.3.8. Astma a ciąża                                                                      254
12.3.9. Zespół nakładania astma–POChP                                                      255
Pytania kontrolne                                                                    256

12.4. Ostry napad astmy – Paweł Górski                                                   256
Pytania kontrolne                                                                    258

12.5. Wstrząs anafilaktyczny – Paweł Górski                                                258
Pytania kontrolne                                                                    259

12.6. Odma opłucnowa – Adam Antczak, Adam Białas, Paweł Górski                          259
12.6.1. Odma pourazowa                                                                   259
12.6.2. Odma samoistna                                                                   259
Pytania kontrolne                                                                    260

12.7. Rak płuca – Iwona Grzelewska-Rzymowska                                            261
Pytania kontrolne                                                                    267

12.8. Choroby śródmiąższowe płuc – Wojciech J. Piotrowski                                   267
12.8.1. Wybrane choroby śródmiąższowe                                                      269
12.8.2. Zadania lekarza rodzinnego                                                          273
Pytania kontrolne                                                                    273

12.9. Alergiczny nieżyt nosa – Piotr Kuna, Marta Kołacińska-Flont                             273

12.10. Atopowe i kontaktowe zapalenie skóry – Piotr Kuna, Marta Kołacińska-Flont               279

12.11. Pokrzywki i obrzęk naczynioruchowy – Piotr Kuna, Marta Kołacińska-Flont                 283
Pytania kontrolne (do podrozdz. 12.9–12.11)                                            286

12.12. Obturacyjny bezdech senny w praktyce lekarza rodzinnego – Maciej Król, Dariusz Nowak   286
Pytania kontrolne                                                                    289

13. Podstawy onkologii – Piotr Potemski                                              291

13.1. Profilaktyka pierwotna i wtórna                                                      292
13.1.1. Profilaktyka pierwotna                                                               292
13.1.2. Profilaktyka wtórna                                                                  293

13.2. Najczęstsze objawy wskazujące na konieczność wdrożenia diagnostyki w kierunku choroby nowotworowej                                                                      294
13.2.1. Nieprawidłowe krwawienia                                                           294
13.2.2. Niegojące się owrzodzenia skóry lub błon śluzowych                                      294
13.2.3. Zmiany barwnikowe, które zmieniają swój wygląd lub powiększają się                       294
13.2.4. Chrypka                                                                           294
13.2.5. Kaszel                                                                             294
13.2.6. Niedokrwistość                                                                     295
13.2.7. Zaburzenia czynności przewodu pokarmowego                                          295
13.2.8. Objawy dyspeptyczne                                                                295
13.2.9. Zaburzenia połykania                                                                295
13.2.10. Objawy dysuryczne                                                                  295
13.2.11. Utrata ciężaru ciała, przewlekła gorączka, osłabienie                                     295
13.2.12. Ból                                                                                295
13.2.13. Guz                                                                               295

13.3. Zasady postępowania w wybranych objawach i stanach towarzyszących chorobie nowotworowej                                                                      295
13.3.1. Ból                                                                                296
13.3.2. Duszność                                                                          300
13.3.3. Gorączka                                                                          300
13.3.4. Infekcje                                                                            300
13.3.5. Krwawienie                                                                         301
13.3.6. Niedokrwistość                                                                     301
13.3.7. Biegunka                                                                           301
13.3.8. Obrzęki                                                                            302
13.3.9. Powikłania zakrzepowo-zatorowe                                                      302
13.3.10. Oliguria                                                                           302
13.3.11. Niedrożność przewodu pokarmowego                                                  302
13.3.12. Stany psychiatryczne                                                                 303
13.3.13. Zespół ciasnoty śródczaszkowej (obrzęk mózgu)                                          303
13.3.14. Zespół żyły głównej górnej                                                            303
13.3.15. Hiperkalcemia                                                                      303

13.4. Postępowanie u chorych z wybranymi objawami niepożądanymi leczenia przeciwnowotworowego                                                             303
13.4.1. Powikłania hematologiczne                                                           303
13.4.2. Nudności i wymioty                                                                  304
13.4.3. Zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego                           304
13.4.4. Uszkodzenie układu krążenia                                                          305

13.5. Badania kontrolne po zakończonym leczeniu onkologicznym                             305
13.5.1. Rak piersi                                                                          305
13.5.2. Rak jelita grubego                                                                   305
13.5.3. Rak płuca                                                                          305
13.5.4. Rak gruczołu krokowego                                                              305
Pytania kontrolne                                                                    306

14. Choroby układu pokarmowego w praktyce lekarza rodzinnego – Maciej Gonciarz, Zbigniew Gonciarz                                              307

14.1. Objawy chorobowe ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego                  307
14.1.1. Zgaga (łac. pyrosis)                                                                  307
14.1.2. Choroba refluksowa (GERD)                                                          307
14.1.3. Dysfagia                                                                           307
14.1.4. Zaburzenia motoryki przełyku                                                         308
14.1.5. Zakażenie bakteriami Helicobacter pylori                                               309
14.1.6. Profilaktyka uszkodzeń przewodu pokarmowego wywołanych niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ)                                                             309
14.1.7. Rak przełyku                                                                        310
14.1.8. Zapalenia żołądka                                                                   310
14.1.9. Wrzód trawienny żołądka i dwunastnicy                                                311
14.1.10. Rak żołądka                                                                        312

14.2. Choroby jelita cienkiego                                                             312
14.2.1. Choroba trzewna (celiakia)                                                           312
14.2.2. Wrażliwość na gluten niezwiązana z celiakią                                            313
14.2.3. Alergie pokarmowe i nietolerancje pokarmowe                                          313
14.2.4. Niedokrwienie jelit                                                                  313
14.2.5. Zespół przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego                                        314
14.2.6. Guzy jelita cienkiego                                                                 314

14.3. Objawy chorobowe ze strony dolnego odcinka przewodu pokarmowego                   314
14.3.1. Biegunka                                                                           314
14.3.2. Choroby czynnościowe jelit                                                           315
14.3.3. Choroby jelita grubego                                                               315

14.4. Choroby wątroby                                                                   320
14.4.1. Interpretacja laboratoryjnych testów wątrobowych                                       320
14.4.2. Ocena zdolności syntetyzujących hepatocytów                                           321
14.4.3. Badania wskazujące na etiologię chorób wątroby                                        321
14.4.4. Zapalenia wątroby                                                                  322
14.4.5. Metaboliczne choroby wątroby                                                        324
14.4.6. Alkoholowe choroby wątroby                                                          325
14.4.7. Niealkoholowe stłuszczeniowe choroby wątroby (non-alcoholic fatty liver disease, NAFLD)      326
14.4.8. Autoimmunologiczne choroby wątroby                                                 326
14.4.9. Polekowe uszkodzenia wątroby (drug induced liver injury, DILI)                             328
14.4.10. Marskość wątroby                                                                   328
14.4.11. Choroby naczyniowe wątroby                                                         331
14.4.12. Zmiany ogniskowe wątroby                                                           332
14.4.13. Pierwotne nowotwory złośliwe wątroby                                                 333

14.5. Choroby dróg żółciowych                                                            334
14.5.1. Kamica żółciowa                                                                    334
14.5.2. Kamica pęcherzyka żółciowego                                                        334
14.5.3. Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego                                                 335
14.5.4. Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego                                            335
14.5.5. Kamica przewodowa                                                                 335

14.6. Choroby trzustki                                                                    336
14.6.1. Ostre zapalenie trzustki (OZT)                                                         336
14.6.2. Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT)                                                     337
14.6.3. Autoimmunologiczne zapalenie trzustki (AZT)                                            337
14.6.4. Rak trzustki                                                                        337
Pytania kontrolne                                                                    338

15. Problemy pediatryczne w praktyce lekarza rodzinnego                           339

15.1. Opieka nad noworodkiem – Urszula Godula-Stuglik                                     339
15.1.1. Pielęgnacja skóry i kikuta pępowiny                                                    340
15.1.2. Odrębności badania przedmiotowego noworodka                                        341
15.1.3. Żywienie noworodka                                                                 343
15.1.4. Szczepienia u noworodków – obowiązki lekarza rodzinnego                                347
15.1.5. Najczęstsze problemy zdrowotne noworodka                                            347
15.1.6. Noworodek matki HIV (+)                                                             354
15.1.7. Postępowanie z noworodkiem z letalną wadą rozwojową (zgodnie z zasadami Deklaracji Helsińskiej i Dyrektywą Unii Europejskiej)                                               355
15.1.8. Wizyta patronażowa                                                                 355

15.2. Wybrane aspekty relacji lekarz–rodzice–dziecko – Witold Lukas, Aleksandra Oleksiak      356
15.2.1. Podejmowanie decyzji o udaniu się do lekarza                                           358
15.2.2. Wzajemne oddziaływanie – budowanie kontaktu                                         360
15.2.3. Definiowanie problemu zdrowotnego pacjenta                                           363
15.2.4. Wyjaśnienie sytuacji zdrowotnej pacjenta                                               366
15.2.5. Ustalenie zakresu zgodności poglądów i planu działania (sformułowanie zaleceń lekarskich)    366

15.3. Ocena rozwoju psychoruchowego niemowlęcia i małego dziecka – Witold Lukas, Elżbieta Mizgała-Izworska                                                           367
15.3.1. Podstawowe prawa rozwoju dziecka                                                    367
15.3.2. Metody oceny rozwoju psychoruchowego dostępne w praktyce lekarza rodzinnego            368
15.3.3. Czynniki wpływające negatywnie na prawidłową ocenę rozwoju psychoruchowego            368
15.3.4. Funkcjonalna diagnostyka rozwojowa jako ocena kompleksowa rozwoju dziecka              369
15.3.5. Badanie niemowlęcia według Vojty                                                    375

15.4. Ocena rozwoju fizycznego i psychicznego dziecka w wieku od 3 do 18 lat – Maria Rybakowa                                                                  379
15.4.1. Wskaźniki prawidłowego wzrastania i dojrzewania                                       379
15.4.2. Rozwój psychiczny w okresie wczesnego dzieciństwa, szkolnym i pokwitania – metody oceny    397

15.5. Żywienie dzieci zdrowych – Janusz Książyk                                             398
15.5.1. Żywienie dzieci w 1. roku życia                                                        398
15.5.2. Żywienie dzieci w 2.–3. roku życia                                                      400
Piśmiennictwo                                                                      401

15.6. Prewencja w wieku rozwojowym – Witold Lukas                                        403
15.6.1. Zapobieganie krzywicy                                                               403
15.6.2. Zapobieganie próchnicy                                                              408
15.6.3. Profilaktyczne badanie lekarskie populacji w wieku rozwojowym – Mirosław Ruciński          412
Piśmiennictwo                                                                      418

15.7. Szczepienia ochronne w praktyce lekarza rodzinnego – Honorata Błaszczyk               418
15.7.1. Podstawy prawne wykonywania szczepień ochronnych                                    418
15.7.2. Organizacja punktu szczepień                                                         420
15.7.3. Ogólne zasady wykonywania szczepień                                                 421
15.7.4. Realizacja szczepień ochronnych w sytuacjach szczególnych                               423
15.7.5. Objawy niepożądane i przeciwwskazania do szczepień                                    425
Piśmiennictwo                                                                      426

15.8. Częstość występowania chorób wieku dziecięcego – Urszula Godula-Stuglik               427
15.8.1. Ostre epizody w codziennej praktyce ambulatoryjnej                                     427
15.8.2. Wybrane choroby uwarunkowane genetycznie i choroby metaboliczne                      431
15.8.3. Choroby przewlekłe                                                                  433

15.9. Dziecko z gorączką – codzienny gość w poradni i szpitalnym oddziale ratunkowym – Jacek Grygalewicz                                                                438
15.9.1. Gorączka – definicja i charakter zjawiska                                               438
15.9.2. Pirogeneza                                                                         438
15.9.3. Gorączka u dzieci – występowanie                                                     440
15.9.4. Stan gorączkowy – komponenty                                                       440
15.9.5. Bardzo wysoka gorączka i hipertermia                                                  440
15.9.6. Gorączka: granica bezpieczeństwa                                                     441
15.9.7. Gorączka jako sojusznik                                                              441
15.9.8. Postępowanie przeciwgorączkowe                                                     441
15.9.9. Miejsca i sposoby mierzenia ciepłoty ciała u dzieci                                       443
15.9.10. Gorączka niejasnego pochodzenia u dzieci (fever of unknown origin, FUO; fever without source, FWS)                                                                       443
15.9.11. Gorączki okresowe                                                                  445
Piśmiennictwo                                                                      446

15.10. Symptomatologia i leczenie chorób układu oddechowego – Andrzej Radzikowski, Aleksandra Banaszkiewicz                                                           447
15.10.1. Patofizjologia i leczenie objawowe zakażeń dróg oddechowych                             447
15.10.2. Podstawy racjonalnej antybiotykoterapii w zakażeniach dróg oddechowych                  453

15.11. Symptomatologia najczęściej występujących chorób układu pokarmowego – Jerzy Socha   461
15.11.1. Wymioty                                                                           461
15.11.2. Bóle brzucha                                                                       461
15.11.3. Biegunka                                                                           463
15.11.4. Nieswoiste zapalenie jelit                                                             464
15.11.5. Zaparcia                                                                           465
15.11.6. Żółtaczka                                                                          465
15.11.7. Ostra i przewlekła niewydolność wątroby                                               467
15.11.8. Niedożywienie                                                                      467

15.12. Diagnostyka i leczenie chorób układu krążenia w wieku rozwojowym – Lesław Szydłowski, Maria Popczyńska-Marek                                                            469
15.12.1. Fizjologiczne odrębności układu krążenia w wieku rozwojowym                             469
15.12.2. Symptomatologia wad i chorób serca                                                   472
15.12.3. Badania pomocnicze w podstawowej diagnostyce układu krążenia                          473
15.12.4. Postępowanie doraźne w stanach naglących pochodzenia kardiogennego                    478
15.12.5. Udział i rola lekarza rodzinnego w kompleksowym leczeniu wad i chorób serca u dzieci        484

15.13. Wybrane problemy z zakresu hematologii – Danuta Sońta-Jakimczyk                     486
15.13.1. Podział niedokrwistości                                                               486
15.13.2. Podstawowe badania laboratoryjne                                                    486
15.13.3. Niedokrwistości niedoborowe                                                         486
15.13.4. Zwiększony rozpad krwinek czerwonych (niedokrwistość hemolityczna)                      488
15.13.5. Sferocytoza wrodzona                                                                488
15.13.6. Hemoglobinopatie                                                                  488
15.13.7. Skazy krwotoczne                                                                   489
15.13.8. Białaczki i chłoniaki złośliwe                                                           493
15.13.9. Powiększone węzły chłonne                                                           495

15.14. Wybrane problemy endokrynologiczne – Maria Rybakowa                              497
15.14.1. Opóźnione wzrastanie                                                               498
15.14.2. Choroby tarczycy u dzieci i młodocianych                                               501
15.14.3. Zaburzenia odżywiania                                                               504
15.14.4. Wrodzony przerost nadnerczy                                                         508
15.14.5. Choroba i zespół Cushinga                                                           509

15.15. Reumatologia wieku rozwojowego – Lidia Rutkowska-Sak                                510
15.15.1. Gorączka reumatyczna                                                               510
15.15.2. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS)                                       511
15.15.3. Młodzieńcze zapalenie skórno-mięśniowe (MZSM)                                        514
15.15.4. Toczeń rumieniowaty układowy (TRU)                                                   515
15.15.5. Twardzina                                                                          516
15.15.6. Zapalenia naczyń                                                                   517
Piśmiennictwo                                                                      519

15.16. Pediatria metaboliczna na potrzeby lekarza rodzinnego – Ewa Pronicka                   519
15.16.1. Rola i zasady konsultacji metabolicznej w pracy lekarza rodzinnego                         522
15.16.2. Formy konsultacji metabolicznej                                                       524
15.16.3. Szczegółowa symptomatologia wad metabolizmu                                        525

15.17. Problemy nastolatków i młodocianych w praktyce lekarza rodzinnego – Maria Rybakowa   527
15.17.1. Układ hormonalny w okresie pokwitania i dojrzewania                                    528
15.17.2. Konstytucyjne opóźnienie wzrostu i rozwoju                                             529
15.17.3. Zaburzenia miesiączkowania u dziewcząt                                               530
15.17.4. Hirsutyzm                                                                          531
15.17.5. Ginekomastia                                                                       531
15.17.6. Psychospołeczne zaburzenia wieku młodzieńczego i ich profilaktyka                         531

15.18. Wybrane zagadnienia z nefrologii dziecięcej w praktyce lekarza rodzinnego – Danuta Zwolińska                                                                 533
15.18.1. Podstawowe badania w diagnostyce chorób układu moczowego                            533
15.18.2. Wskaźniki funkcji nerek                                                               536
15.18.3. Diagnostyka radiologiczna chorób układu moczowego                                    536
15.18.4. Zakażenie układu moczowego u dzieci                                                  537
15.18.5. Kamica układu moczowego                                                           545
15.18.6. Moczenie nocne                                                                    548
15.18.7. Kłębuszkowe zapalenie nerek (KZN)                                                    554
15.18.8. Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek (OKZN)                                             554
15.18.9. Nefropatia IgA                                                                      555
15.18.10. Zewnątrzwłośniczkowe kłębuszkowe zapalenie nerek                                      556
15.18.11. Błoniaste kłębuszkowe zapalenie nerek (nefropatia błoniasta)                              557
15.18.12. Błoniastorozplemowe kłębuszkowe zapalenie nerek (mezangiokapilarne kłębuszkowe zapalenie nerek)                                                                    558
15.18.13. Zespół nerczycowy (ZN)                                                              559
15.18.14. Ostre uszkodzenie nerek (acute kidney injury, AKI)                                        563
15.18.15. Przewlekła choroba nerek (PChN)                                                      567
Piśmiennictwo                                                                      569

15.19. Wady postawy. Skrzywienia kręgosłupa – Ireneusz M. Kowalski                          570
Piśmiennictwo                                                                      586

15.20. Problemy chirurgii dziecięcej – Józef Dzielicki, Wojciech Korlacki                          587
15.20.1. Rany                                                                              587
15.20.2. Zakażenia tkanek miękkich                                                           590
15.20.3. Złamania kości                                                                      592
15.20.4. Stłuczenia, skręcenia i zwichnięcia                                                     593
15.20.5. Oparzenia                                                                         594
15.20.6. Obrażenia i schorzenia chirurgiczne w obrębie głowy                                     596
15.20.7. Schorzenia chirurgiczne w obrębie szyi                                                 598
15.20.8. Urazy, wady rozwojowe i schorzenia klatki piersiowej                                     599
15.20.9. Urazy i schorzenia chirurgiczne jamy brzusznej                                          604
15.20.10. Pojęcia „ostrego brzucha” i „ostrej moszny”                                              608
15.20.11. Wady zewnętrznych narządów płciowych                                               608
15.20.12. Podstawowe zasady znieczulania                                                      610
15.20.13. Współpraca z oddziałem chirurgii jednego dnia                                          611
15.20.14. Chirurgia małoinwazyjna                                                             612

15.21. Najczęstsze choroby zakaźne – Urszula Godula-Stuglik                                  613
15.21.1. Choroby wysypkowe                                                                 613
15.21.2. Inne choroby zakaźne                                                                618
15.21.3. Choroby odzwierzęce                                                                621

15.22. Problemy HIV i AIDS u dzieci i młodzieży – Magdalena Marczyńska, Małgorzata Szczepańska-Putz                                                        625
15.22.1. Drogi zakażenia HIV                                                                 625
15.22.2. Przebieg zakażenia wertykalnego HIV u dzieci                                           626
15.22.3. Diagnostyka dzieci matek HIV-dodatnich                                               626
15.22.4. Klasyfikacja zakażenia HIV u dzieci                                                    627
15.22.5. Zasady leczenia zakażenia HIV                                                        628
15.22.6. Profilaktyka zakażeń oportunistycznych                                                 629
15.22.7. Program szczepień ochronnych                                                        630
Pytania kontrolne                                                                    631

16. Problemy położnictwa i ginekologii w praktyce lekarza rodzinnego – Jacek Suzin, Wiesław Tyliński, Grzegorz Surkont, Edyta Wlaźlak, Maria Szubert, Katarzyna Kowalczyk-Amico                                                      633

16.1. Fizjologia układu rozrodczego                                                        633
16.1.1. Anatomia żeńskich narządów płciowych                                                633
16.1.2. Cykl miesiączkowy                                                                   633
16.1.3. Zapłodnienie                                                                       635
16.1.4. Menopauza                                                                        635
16.1.5. Badanie ginekologiczne                                                              636

16.2. Stany nagłe w ginekologii                                                            637
16.2.1. Nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych                                              637
16.2.2. Stany zapalne żeńskich narządów płciowych                                             639
16.2.3. Bóle podbrzusza                                                                    644

16.3. Uroginekologia                                                                     645
16.3.1. Dolegliwości w obrębie pęcherza moczowego i cewki moczowej                            646
16.3.2. Leczenie wysiłkowego nietrzymania moczu i pęcherza nadreaktywnego                     647
16.3.3. Inne postacie nietrzymania moczu                                                     650
16.3.4. Zaburzenia statyki                                                                   650
16.3.5. Skierowanie pacjentki z dolegliwościami uroginekologicznymi do specjalisty z dziedziny uroginekologii                                                                      651

16.4. Ciąża i stany nagłe w położnictwie                                                    651
16.4.1. Określanie długości trwania ciąży i spodziewanego terminu porodu                         654
16.4.2. Zmiany ogólnoustrojowe w przebiegu ciąży                                              655
16.4.3. Ogólne zalecenia dla ciężarnych                                                       656
16.4.4. Poród                                                                              656
16.4.5. Połóg                                                                              657
16.4.6. Patologia połogu                                                                    658
16.4.7. Stany nagłe w położnictwie                                                           659

16.5. Leczenie hormonalne w ginekologii                                                   660
16.5.1. Antykoncepcja                                                                      660
16.5.2. Menopauza                                                                        670
16.5.3. Leczenie hormonalne z innych wskazań                                                 673

16.6. Niepłodność                                                                       673
16.6.1. Przyczyny niepłodności                                                               673
16.6.2. Metody umożliwiające ocenę owulacji                                                  675
16.6.3. Badanie nasienia                                                                    675
16.6.4. Metody stosowane w medycynie rozrodu                                               676

16.7. Onkologia ginekologiczna                                                           676
16.7.1. Rak sromu                                                                         676
16.7.2. Rak pochwy                                                                        677
16.7.3. Rak szyjki macicy                                                                    678
16.7.4. Rak endometrium                                                                   679
16.7.5. Rak jajnika                                                                         680
16.7.6. Rozrosty i nowotwory trofoblastu                                                      682
Pytania kontrolne                                                                    683

17. Cukrzyca – Józef Drzewoski                                                       685

17.1. Patogeneza cukrzycy                                                                686

17.2. Główne czynniki sprzyjające rozwojowi T2DM                                          688

17.3. Insulinooporność                                                                   689

17.4. Osłabienie czynności i redukcja masy komórek β                                       690

17.5. Rola lekarza medycyny rodzinnej w zapobieganiu stanom hiperglikemicznym (prediabetes i cukrzyca) oraz ich leczeniu                                                          691
17.5.1. Kryteria rozpoznania cukrzycy                                                         691
17.5.2. Leczenie zaburzeń gospodarki węglowodanowej                                         693

17.6. Podsumowanie                                                                     696
Pytania kontrolne                                                                    697

18. Podstawy otorynolaryngologii dla dorosłych i dzieci – red. J. Bożydar Latkowski   699

18.1. Wybrane choroby uszu oraz współistniejące uszkodzenia słuchu i układu równowagi – J. Bożydar Latkowski, Alina Morawiec-Sztandera                                      699

18.1.1. Narząd słuchu                                                                      699
18.1.2. Układ równowagi                                                                   708

18.2. Częste choroby nosa, gardła i krtani oraz stany zakłócające ich sprawność – J. Bożydar Latkowski, Jerzy Kopczyński                                               712
18.2.1. Nos i zatoki przynosowe                                                              712
18.2.2. Gardło                                                                            719
18.2.3. Krtań                                                                              723

18.3. Otorynolaryngologia dziecięca – Anna Zakrzewska                                     726
18.3.1. Stany nagłe w otolaryngologii dziecięcej                                                726
18.3.2. Najczęstsze choroby laryngologiczne u dzieci                                            728
Pytania kontrolne                                                                    732

19. Choroby reumatyczne w praktyce lekarza rodzinnego – Irena Zimmermann-Górska                                                      733

19.1. Uogólnione choroby tkanki łącznej                                                    733
19.1.1. Reumatoidalne zapalenie stawów                                                      733
19.1.2. Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów                                            736
19.1.3. Toczeń rumieniowaty układowy                                                        736
19.1.4. Twardzina układowa                                                                 737
19.1.5. Zapalenie wielomięśniowe                                                            737
19.1.6. Zespół antyfosfolipidowy                                                             738
19.1.7. Polimialgia reumatyczna                                                             738
19.1.8. Zespół Sjögrena                                                                     739
19.1.9. Rumień guzowaty                                                                   740

19.2. Spondyloartropatie                                                                 740
19.2.1. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa                                            740
19.2.2. Łuszczycowe zapalenie stawów                                                        743
19.2.3. Reaktywne zapalenie stawów                                                         744

19.3. Zapalenia stawów spowodowane bezpośrednio zakażeniem bakteryjnym                 745

19.4. Zapalenie stawów wywoływane przez kryształy                                         746
19.4.1. Dna moczanowa                                                                    747

19.5. Choroba zwyrodnieniowa stawów                                                    749

19.6. Osteoporoza                                                                       751

19.7. Choroby reumatyczne a ciąża                                                        753
19.7.1. Reumatoidalne zapalenie stawów                                                      753
19.7.2. Toczeń rumieniowaty układowy                                                        753
19.7.3. Zespół antyfosfolipidowy                                                             753
19.7.4. Leczenie farmakologiczne chorób reumatycznych w okresie ciąży i karmienia piersią          753
Pytania kontrolne                                                                    754

20. Problemy neurologiczne w praktyce lekarza rodzinnego – Antoni Prusiński        755

20.1. Diagnostyka najczęstszych objawów i zaburzeń neurologicznych                         755
20.1.1. Bóle głowy                                                                         755
20.1.2. Zawroty głowy                                                                      757
20.1.3. Bóle barku                                                                         758
20.1.4. Bóle okolicy lędźwiowo-krzyżowej                                                      758
20.1.5. Zaburzenia czynności ruchowych                                                      758
20.1.6. Zaburzenia przytomności                                                             759
20.1.7. Zaburzenia mowy                                                                   760
20.1.8. Zaburzenia snu                                                                     761

20.2. Krótki przegląd ważniejszych jednostek chorobowych i zespołów w neurologii              762
20.2.1. Choroby naczyniowe mózgu                                                          762
20.2.2. Urazy mózgu                                                                       765
20.2.3. Guzy mózgu                                                                        766
20.2.4. Zatrucia układu nerwowego                                                          767
20.2.5. Wybrane choroby zwyrodnieniowe i metaboliczne                                        767
20.2.6. Stwardnienie rozsiane                                                                768
20.2.7. Padaczka                                                                          769
20.2.8. Migrena i inne samoistne bóle głowy                                                   770
20.2.9. Uszkodzenia pojedynczych nerwów (mononeuropatie)                                     772
20.2.10. Bólowe zespoły korzeniowe                                                           772
20.2.11. Polineuropatie                                                                      773
20.2.12. Choroby mięśni i nerwowo-mięśniowe                                                  774
20.2.13. Zaburzenia neurologiczne w chorobach ogólnoustrojowych i narządów wewnętrznych         775
Pytania kontrolne                                                                    776

21. Problemy chirurgiczne i choroby naczyń w praktyce lekarza rodzinnego – Ryszard Markert                                                                 777

21.1. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego                                              777

21.2. Kamica żółciowa                                                                   778

21.3. Żółtaczka jako objaw                                                                779
21.3.1. Żółtaczka mechaniczna                                                              779
21.3.2. Wirusowe zapalenie wątroby                                                          779

21.4. Ostre zapalenie trzustki                                                             780

21.5. Niedrożność jelit                                                                   781
21.5.1. Niedrożność wysoka                                                                 781
21.5.2. Niedrożność niska                                                                   781

21.6. Uwięźnięcie przepukliny zewnętrznej                                                  782
21.6.1. Przepuklina pachwinowa i udowa                                                      782
21.6.2. Przepuklina pępkowa                                                                783

21.7. Choroby sutka                                                                     783
21.7.1. Rak sutka                                                                          783
21.7.2. Zapalenie i ropień sutka                                                              784

21.8. Choroby naczyń                                                                    784
21.8.1. Choroby układu tętniczego                                                           785
21.8.2. Choroby układu żylnego                                                              787

21.9. Proktologia                                                                        789

21.10. Chirurgia ambulatoryjna                                                            791
21.10.1. Zakażenia skóry i tkanki podskórnej                                                    791
21.10.2. Kończyna górna                                                                     792
21.10.3. Kaszak                                                                            795
21.10.4. Brodawki skórne                                                                    796
21.10.5. Rak skóry                                                                          796
21.10.6. Kończyna dolna                                                                     796
Pytania kontrolne                                                                    798

22. Podstawowe problemy rehabilitacji w praktyce lekarza rodzinnego               799

22.1. Metody lecznicze stosowane w rehabilitacji medycznej – Jolanta Kujawa, Jolanta Taczała, Agnieszka Zawadzka, Kamila Gworys                                                 799
22.1.1. Kinezyterapia                                                                       800
22.1.2. Metody neurofizjologiczne                                                            803
22.1.3. Fizykoterapia                                                                       804
22.1.4. Masaż leczniczy                                                                     806

22.2. Wybrane zagadnienia z rehabilitacji medycznej – Jolanta Kujawa, Jolanta Taczała, Agnieszka Zawadzka, Kamila Gworys                                                 807
22.2.1. Rehabilitacja w przypadku chorób i zaburzeń wieku rozwojowego                           807
22.2.2. Rehabilitacja osób starszych                                                          810
22.2.3. Rehabilitacja kardiologiczna                                                          812
22.2.4. Rehabilitacja osób z chorobami układu oddechowego                                     813
22.2.5. Rehabilitacja osób z chorobami reumatycznymi                                          816
Pytania kontrolne                                                                    819
Piśmiennictwo (do podrozdz. 22.1 i 22.2)                                                820

22.3. Rehabilitacja głosu u chorych po laryngektomii całkowitej – Alina Morawiec-Sztandera     820
Pytania kontrolne                                                                    822

22.4. Rehabilitacja słuchu – Elżbieta Malenda-Modzelewska, J. Bożydar Latkowski               822
22.4.1. Zasada rehabilitacji głuchot (metoda klasyczna)                                          825
Pytania kontrolne                                                                    826

23. Problemy osób starszych w praktyce lekarza rodzinnego – Krzysztof Socha, Tomasz Kostka                                                                    827

23.1. Starzenie się człowieka                                                              827
23.1.1. Chorobowość osób starszych                                                          828
23.1.2. Całościowa ocena geriatryczna                                                        829

23.2. Wybrane geriatryczne jednostki i stany chorobowe                                     830
23.2.1. Upadki                                                                            830
23.2.2. Zespół słabości (zespół kruchości, frailty syndrome)                                       831
23.2.3. Otępienie                                                                          832
23.2.4. Nietrzymanie moczu                                                                 834
23.2.5. Nietrzymanie stolca                                                                 835
23.2.6. Odleżyny                                                                           836
23.2.7. Odmienny obraz kliniczny chorób u osób starszych                                       838
Pytania kontrolne                                                                    840
Piśmiennictwo                                                                      840

24. Podstawy farmakologii klinicznej – Józef Drzewoski, Agnieszka Śliwińska          843
Pytania kontrolne                                                                    847

25. Choroby układu krwiotwórczego w praktyce lekarza rodzinnego – Tadeusz Robak, Krzysztof Chojnowski, Piotr Smolewski, Halina Urbańska-Ryś, Agata Wrzesień-Kuś                                                               849

25.1. Najczęściej występujące niedokrwistości                                              849
25.1.1. Niedokrwistość z niedoboru żelaza                                                     851
25.1.2. Niedokrwistości megaloblastyczne                                                     852
25.1.3. Niedokrwistości hemolityczne                                                         853
25.1.4. Niedokrwistość aplastyczna                                                          854

25.2. Skazy krwotoczne                                                                   855
25.2.1. Naczyniowe skazy krwotoczne                                                         855
25.2.2. Skazy krwotoczne małopłytkowe                                                       857
25.2.3. Skazy krwotoczne osoczowe                                                           860

25.3. Ostre białaczki                                                                     863

25.4. Przewlekłe nowotwory mieloproliferacyjne                                             868
25.4.1. Przewlekła białaczka szpikowa (CML)                                                   869
25.4.2. Czerwienica prawdziwa (PV)                                                          870
25.4.3. Nadpłytkowość samoistna (ET)                                                        871
25.4.4. Pierwotna mielofibroza (PMF)                                                         872

25.5. Chłoniaki złośliwe                                                                   873
25.5.1. Chłoniaki nie-Hodgkina (NHL)                                                         874
25.5.2. Chłoniak Hodgkina                                                                  876
25.5.3. Przewlekła białaczka limfocytowa                                                      878
25.5.4. Szpiczak mnogi                                                                     879
Pytania kontrolne                                                                    881

26. Choroby układu endokrynnego i choroby metaboliczne w praktyce lekarza rodzinnego                                                                       883

26.1. Choroby tarczycy – Jolanta Kunert-Radek                                              883
26.1.1. Badania diagnostyczne w chorobach tarczycy                                           883
26.1.2. Nadczynność tarczycy                                                               886
26.1.3. Niedoczynność tarczycy                                                              889
26.1.4. Wole obojętne rozlane i guzkowe                                                      891
26.1.5. Rak tarczycy                                                                        892
26.1.6. Zapalenia tarczycy                                                                  894
26.1.7. Incydentaloma tarczycy                                                              895
Pytania kontrolne                                                                    896

26.2. Choroby przysadki – Jolanta Kunert-Radek                                            896
26.2.1. Układ podwzgórzowo-przysadkowy – nadrzędna rola w układzie endokrynnym               896
26.2.2. Nadczynność przysadki                                                              897
26.2.3. Niedoczynność przysadki                                                             901
26.2.4. Incydentaloma przysadki                                                             902
Pytania kontrolne                                                                    903
Piśmiennictwo                                                                      903

26.3. Choroby kory nadnerczy – Henryk Stępień                                             903
26.3.1. Regulacja czynności hormonalnej kory nadnerczy                                        903
26.3.2. Niedoczynność kory nadnerczy                                                        904
26.3.3. Nadczynność kory nadnerczy                                                         907
26.3.4. Wskazania i przeciwwskazania do kortykoterapii                                         910
26.3.5. Rakowiak                                                                          913
Pytania kontrolne                                                                    915

26.4. Pierwotna nadczynność gruczołów przytarczycznych – Jan Komorowski                   915
26.4.1. Nadczynność przytarczyc                                                             915
26.4.2. Niedoczynność przytarczyc                                                           917
26.4.3. Hipokalcemia                                                                       917
Pytania kontrolne                                                                    918

26.5. Otyłość i jadłowstręt psychiczny – Jan Komorowski                                     918
26.5.1. Otyłość                                                                            918
26.5.2. Jadłowstręt psychiczny                                                               921
Pytania kontrolne                                                                    923

27. Podstawy chorób narządu ruchu                                                 925

27.1. Wady wrodzone narządu ruchu – Marek Synder                                        925
27.1.1. Braki i ubytki kończyny                                                               925
27.1.2. Przerosty kończyn                                                                   925
27.1.3. Wrodzony zrost promieniowo-łokciowy                                                  925
27.1.4. Rozwojowa (zwana dawniej wrodzoną) dysplazja stawu biodrowego (developmental dysplasia of the hip, DDH)                                                                    926

27.2. Wady wrodzone klatki piersiowej – Marek Synder                                       927
27.2.1. Wrodzone wysokie ustawienie łopatki (tzw. choroba Sprengla)                              927
27.2.2. Klatka piersiowa lejkowata                                                            927
27.2.3. Klatka piersiowa kurza (pectus carinatum)                                              928
27.2.4. Wrodzony kręcz szyi (torticollis)                                                        928

27.3. Wady postawy – Marek Synder                                                       928
27.3.1. Plecy okrągłe                                                                       929
27.3.2. Boczne skrzywienie kręgosłupa, tzw. skolioza                                            929
27.3.3. Zaburzenia statyki                                                                   930

27.4. Zmiany zwyrodnieniowe stawów – Marek Synder                                       931
27.4.1. Zmiany zwyrodnieniowe stawu biodrowego                                              931
27.4.2. Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego                                             932
27.4.3. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa                                                    933
27.4.4. Zmiany zwyrodnieniowe stawu ramiennego                                             933

27.5. Postępowanie po urazach narządu ruchu – Andrzej Grzegorzewski                       933
27.5.1. Postępowanie u pacjentów z opatrunkiem gipsowym                                      934
27.5.2. Postępowanie po urazach więzadłowo-torebkowych                                       934

27.6. Zmiany przeciążeniowe narządu ruchu – Andrzej Grzegorzewski                         935
Pytania kontrolne                                                                    936

28. Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa – zespoły bólowe – Andrzej Radek, Maciej Radek                                                                     937

28.1. Rola krążka międzykręgowego i jego patologia                                         937

28.2. Diagnostyka chorób zwyrodnieniowych kręgosłupa                                     937

28.3. Procesy chorobowe krążka międzykręgowego                                          938

28.4. Leczenie                                                                           940
Pytania kontrolne                                                                    941

29. Problemy urologiczne w praktyce lekarza rodzinnego – Andrzej Prelich           943

29.1. Krwiomocz                                                                      943
29.2. Tamponada pęcherza moczowego                                                    944
29.3. Ostre zapalenie pęcherza moczowego                                                944
29.4. Zatrzymanie moczu                                                                 945
29.5. Ostre zapalenie gruczołu krokowego                                                  946
29.6. Kolka nerkowa                                                                     946
29.7. Zakażone wodonercze                                                               947
29.8. Zapalenie najądrza i jądra                                                           947
29.9. Skręt jądra                                                                         947
29.10. Zgorzel Fourniera                                                                   948
29.11. Guzy jądra                                                                         948
29.12. Rak stercza                                                                        949
29.13. Parafimoza (zadzierzgnięcie napletka)                                                949
29.14. Uraz nerki                                                                         950
29.15. Uraz pęcherza moczowego                                                          950
29.16. Uraz cewki moczowej                                                               950
29.17. Urazy moszny i jąder                                                                951
Pytania kontrolne                                                                    951
Piśmiennictwo                                                                      951

30. Podstawowe problemy dermatologii w praktyce lekarza rodzinnego              953

30.1. Zakażenia bakteryjne – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                       953
30.1.1. Zapalenie mieszków włosowych (folliculitis)                                              953
30.1.2. Czyrak (furunculus)                                                                  953
30.1.3. Róża (erysipelas)                                                                    954
30.1.4. Liszajec zakaźny (impetigo contagiosa)                                                 954
30.1.5. Niesztowica (ecthyma)                                                               955

30.2. Gruźlica – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                                   955
30.2.1. Gruźlica toczniowa (tuberculosis luposa)                                                955

30.3. Grzybice skóry – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                             955
30.3.1. Grzybica skóry gładkiej (tinea cutis glabrae)                                             955
30.3.2. Grzybica stóp (tinea pedis)                                                            956
30.3.3. Grzybica paznokci (tinea unguium)                                                     956
30.3.4. Łupież pstry (pityriasis versicolor)                                                      957

30.4. Zakażenia pasożytnicze – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                     957
30.4.1. Świerzb (scabies)                                                                    957
30.4.2. Wszawica głowowa (pediculosis capillitii)                                                957

30.5. Choroby wirusowe – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                          958
30.5.1. Półpasiec (zoster)                                                                    958
30.5.2. Opryszczka zwykła (herpes simplex)                                                    958
30.5.3. Brodawki zwykłe (verrucae vulgares)                                                   959

30.6. Rumienie – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                                  960
30.6.1. Rumień wielopostaciowy wysiękowy (erythema exsudativum multiforme)                     960
30.6.2. Toksyczna nekroliza naskórka (toxic epidermal necrolysis, syndroma Lyell – zespół Lyella)                                                                       960
30.6.3. Rumień guzowaty (erythema nodosum)                                                 961

30.7. Atopowe zapalenie skóry                                                            961

30.8. Łuszczyca zwyczajna (psoriasis vulgaris) – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska       961

30.9. Choroby pęcherzowe – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                        962
30.9.1. Pęcherzyca (pemphigus)                                                              962
30.9.2. Pemfigoid                                                                          963
30.9.3. Opryszczkowate zapalenie skóry (dermatitis herpetiformis, morbus Duhring – choroba Dühringa)                                                                          963

30.10. Choroby tkanki łącznej – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                      964
30.10.1. Zmiany skórne w przebiegu tocznia rumieniowatego                                      964
30.10.2. Zmiany skórne w przebiegu zapalenia skórno-mięśniowego                                965
30.10.3. Twardzina układowa (systemic sclerosis)                                                965
30.10.4. Twardzina ograniczona (morphea, sclerodermia circumscripta)                             966

30.11. Owrzodzenie goleni                                                                 967

30.12. Trądzik – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                                    967

30.13. Nowotwory skóry – Anna Woźniacka, Anna Sysa-Jędrzejowska                           968
30.13.1. Rak podstawnokomórkowy (basal cell carcinoma, BCC)                                   968
30.13.2. Rak kolczystokomórkowy (carcinoma spinocellulare)                                       968
30.13.3. Czerniak złośliwy (melanoma malignum)                                                969
Pytania kontrolne (do podrozdz. 30.1–30.13)                                            969

30.14. Choroby przenoszone drogą płciową – Jolanta Dorota Torzecka                          970
30.14.1. Kiła (lues, syphilis)                                                                   970
30.14.2. Rzeżączka (gonorrhoea)                                                              971
30.14.3. Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej                                              973
Pytania kontrolne                                                                    974

31. Niektóre postacie grzybic – Piotr Kurnatowski, Anna J. Kurnatowska               975

31.1. Grzybice układu oddechowego                                                       975
31.1.1. Grzybice nosa i zatok przynosowych                                                    975
31.1.2. Grzybice krtani                                                                     976
31.1.3. Grzybice dolnych dróg oddechowych                                                   977

31.2. Grzybice układu pokarmowego                                                       980
31.2.1. Grzybice jamy ustnej i gardła                                                         980
31.2.2. Grzybice przełyku, żołądka i jelit                                                       982

31.3. Grzybice wieloogniskowe i uogólnione                                                983
Pytania kontrolne                                                                    985
Piśmiennictwo                                                                      985

32. Podstawowe choroby jamy ustnej – Anna J. Kurnatowska, Piotr Kurnatowski       987

32.1. Choroby jamy ustnej przebiegające z zanikiem błony śluzowej                           987
32.1.1. Zapalenie kątów ust (zajady)                                                          987
32.1.2. Zapalenie jamy ustnej protetyczne (stomatopatia protetyczna)                             987
32.1.3. Zapalenie jamy ustnej w przebiegu cukrzycy                                             988

32.2. Choroby jamy ustnej przebiegające z wytwarzaniem aft                                 988

32.3. Zapalenie jamy ustnej ze zmianami martwiczo-wrzodziejącymi                           989
32.3.1. Zapalenie jamy ustnej białaczkowe                                                     989

32.4. Zmiany w jamie ustnej w przebiegu AIDS                                              989

32.5. Stomatodynia (pieczenie jamy ustnej)                                                 990

32.6. Ropień okołozębowy (ropień przyzębny)                                               991

32.7. Stany przedrakowe                                                                 991

32.8. Zapalenie jamy ustnej uczuleniowe (kontaktowa alergia, alergiczne zapalenie błony śluzowej)                                                                          992

32.9. Cuchnienie z ust (cuchnący oddech, halitosis, przykry zapach z ust)                       994

32.10. Zaburzenia czynności stawów skroniowo-żuchwowych (artropatia skroniowo-żuchwowa, dysfunkcja skroniowo-żuchwowa, mioartropatia, zespół Costena)                         994
Pytania kontrolne                                                                    995
Piśmiennictwo                                                                      995

33. Podstawy nefrologii – Michał Nowicki                                             997

33.1. Przewlekła choroba nerek                                                            997

33.2. Ostre uszkodzenie nerek (acute kidney injury, AKI)                                      1001

33.3. Kłębuszkowe choroby nerek, diagnostyka białkomoczu i krwinkomoczu                    1002

33.4. Nefropatie cewkowo-śródmiąższowe (śródmiąższowe zapalenia nerek, ŚZN)               1006

33.5. Wrodzone choroby nerek                                                            1007

33.6. Zmiany metabolizmu leków w chorobach nerek, nefrotoksyczność leków                   1008
Pytania kontrolne                                                                    1011
Piśmiennictwo                                                                      1011

34. Problemy psychiatryczne i zachowania samobójcze w praktyce lekarza rodzinnego – Antoni Florkowski                                                   1013

34.1. Stany zagrożenia życia w psychiatrii                                                  1013
34.1.1. Zachowania samobójcze                                                             1013
34.1.2. Zachowania agresywne                                                              1016
34.1.3. Majaczenie                                                                         1017
34.1.4. Złośliwy zespół neuroleptyczny                                                        1018
34.1.5. Ostra katatonia                                                                     1019
34.1.6. Zespół serotoninowy                                                                 1020

34.2. Wybrane choroby i zaburzenia psychiczne przewlekłe                                   1021
34.2.1. Depresja                                                                           1021
34.2.2. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe                                                  1026
34.2.3. Schizofrenia i inne psychozy urojeniowe                                                 1027
34.2.4. Procesy otępienne i wybrane zagadnienia psychiatrii wieku podeszłego                      1033
34.2.5. Zaburzenia lękowe i związane ze stresem                                               1035
34.2.6. Zaburzenia psychiczne spowodowane piciem alkoholu                                    1039
34.2.7. Zaburzenia psychiczne spowodowane nadużywaniem benzodiazepin (BZD)                   1042
34.2.8. Zaburzenia psychiczne spowodowane nadużywaniem środków odurzających                 1042
Pytania kontrolne                                                                    1044
Piśmiennictwo                                                                      1044

35. Choroby zakaźne w praktyce lekarza rodzinnego – Anna Piekarska                1047

35.1. Wirusowe zapalenia wątroby (WZW)                                                  1047
35.1.1. Ostre wirusowe zapalenie wątroby                                                     1047
35.1.2. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby (PZW)                                           1048
35.1.3. Pozapalna marskość wątroby oraz rak wątrobowokomórkowy                              1048
35.1.4. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B – postępowanie                            1049
35.1.5. Przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C – postępowanie                            1049
35.1.6. Immunoprofilaktyka WZW                                                            1050

35.2. Zakażenia przewodu pokarmowego                                                   1050
35.2.1. Zakażenia wirusowe                                                                 1050
35.2.2. Zakażenia bakteryjne                                                                1051

35.3. Neuroinfekcje                                                                      1051

35.4. Zakażenia przenoszone przez kleszcze                                                1053
35.4.1. Borelioza z Lyme                                                                    1053
35.4.2. Kleszczowe zapalenie mózgu                                                          1054

35.5. Zakażenia skóry i tkanki podskórnej                                                   1055

35.6. Zakażenie HIV/AIDS                                                                1055

35.7. Grypa                                                                             1057

35.8. Gruźlica                                                                           1058

35.9. Choroby wysypkowe                                                                1059
35.9.1. Ospa wietrzna i półpasiec                                                            1059
35.9.2. Różyczka                                                                           1060
35.9.3. Odra                                                                              1061
35.9.4. Płonica                                                                            1061
35.9.5. Rumień zakaźny                                                                     1061
35.9.6. Mononukleoza zakaźna                                                              1062
35.9.7. Zmiany skórne w przebiegu zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego         1062

35.10. Zakażenia związane z podróżowaniem do strefy tropikalnej                              1063
35.10.1. Postępowanie przed wyjazdem                                                        1063
35.10.2. Postępowanie po powrocie                                                            1064
Pytania kontrolne                                                                    1065

36. Okulistyka w praktyce lekarza rodzinnego – Mirosława Grałek                    1067

36.1. Odcinek przedni oka                                                                1067
36.1.1. Choroby aparatu ochronnego i dróg łzowych                                            1067
36.1.2. Zapalenie rogówki (keratitis)                                                          1070
36.1.3. Zapalenie błony naczyniowej (uveitis)                                                   1070
36.1.4. Choroby soczewki                                                                   1071

36.2. Odcinek tylny oka (siatkówka i nerw wzrokowy)                                         1072
36.2.1. Obraz prawidłowy                                                                   1072
36.2.2. Choroby siatkówki i nerwu wzrokowego                                                 1072
36.2.3. Jaskra (glaucoma)                                                                   1075

36.3. Inne choroby narządu wzroku                                                        1075
36.3.1. Urazy oka (trauma oculi)                                                             1075
36.3.2. Nowotwory złośliwe                                                                 1076
36.3.3. Wady refrakcji                                                                      1076
36.3.4. Zaburzenia mięśni okoruchowych                                                      1077
Pytania kontrolne                                                                    1077

37. Wybrane zagadnienia toksykologii klinicznej – Lech Panasiuk                     1079

37.1. Zatrucia lekami                                                                     1079

37.2. Zatrucia alkoholami i glikolami                                                       1081

37.3. Zatrucie tlenkiem węgla                                                             1084

37.4. Zatrucia grzybami                                                                  1085

37.5. Zatrucia substancjami żrącymi                                                       1087

37.6. Zatrucia narkotykami i środkami halucynogennymi                                     1088

37.7. Zatrucia „pigułkami gwałtu” i dopalaczami                                            1090
Pytania kontrolne                                                                    1092

38. Wybrane zagadnienia medycyny sportowej dla lekarzy rodzinnych – Anna Jegier                                                                    1093

38.1. Wpływ regularnej aktywności fizycznej na organizm człowieka                           1093
38.1.1. Układ krążenia osoby wytrenowanej, serce sportowca                                    1093
38.1.2. Wpływ aktywności fizycznej na układ ruchu                                             1096

38.2. Zasady orzekania o udziale w sporcie dzieci i młodzieży                                 1098

38.3. Wydolność fizyczna organizmu podstawą programowania obciążeń treningowych         1102

38.4. Medyczne aspekty sportu dzieci i młodzieży                                           1103

38.5. Sportowe urazy i uszkodzenia układu ruchu                                            1104
38.5.1. Entezopatie                                                                        1105
38.5.2. Zapalenia ścięgien                                                                  1106
38.5.3. Złamania zmęczeniowe                                                              1107
38.5.4. Jałowe martwice kości                                                               1107
38.5.5. Zespoły ciasnoty przedziałów powięziowych                                             1107
38.5.6. Ostre urazy                                                                        1107

38.6. Zalecenia aktywności fizycznej w promocji zdrowia i prewencji pierwotnej chorób przewlekłych dla osób dorosłych                                                      1108
Pytania kontrolne                                                                    1111
Piśmiennictwo                                                                      1111

Skorowidz                                                                        1113

prof. dr hab. n. med. Bożydar Latkowski

Nestor polskiej laryngologii.

Wieloletni kierownik Kliniki Otolaryngologii WAM i Kliniki Otolaryngologii na AM w Łodzi. Wraz z bliskimi współpracownikami był twórcą łódzkiej szkoły otolaryngologicznej i polskiej elektronystagmografii. Jest współautorem patentów: mechanizmu napędowego fotela wahadłowego do badania układu równowagi oraz systemu indukcji magnetycznej w przekazywaniu sygnałów do receptorów ucha wewnętrznego. W latach 2006-2008 był pełnomocnikiem Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi ds. Doskonalenia Medycznego. Współtworzył Regionalny Ośrodek Kształcenia Lekarzy Rodzinnych a także pełnił funkcję pełnomocnika Rektora UM ds. Koordynacji Kształcenia Lekarzy Rodzinnych. Posiada tytuły: Honorowego Członka Towarzystwa Otolaryngologów, Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, a także „Zasłużony dla Miasta Łodzi”.

Otrzymał wiele odznaczeń – m.in. Krzyże: Złoty Zasługi, Kawalerski i Oficerski O.O.P., Złoty Medal Alberta Schweitzera przyznany przez Światową Akademię Medycyny. Jest autorem ponad 200 publikacji, w tym 67 w piśmiennictwie zagranicznym. Jest współautorem lub redaktorem 40 książek i podręczników wysoko ocenianych przez studentów. Promotor 20-tu doktoratów oraz opiekun 10-ciu habilitantów.

Oprócz literatury medycznej jest poetą i autorem błyskotliwych reportaży. Jest cudownym człowiekiem pełnym radości i optymizmu.

Inni Klienci oglądali również

2,30 zł 2,50 zł
Do koszyka

Sarmackie theatrum. T. 7: W kręgu rodziny i prywatności - 18 Obyczaje w życiu familijnym polskich elit schyłku XIX stulecia (w świetle rodzinnej korespondencji Pawlikowskich)

Rozprawy zgromadzone w siódmym tomie Sarmackiego theatrum koncentrują się na zagadnieniach związanych z prywatnością oraz z różnorodnym funkcjonowaniem dawnej rodziny. Autorzy, analizując teksty pochodzące z ubiegłych stuleci (XVI–X...
29,61 zł 32,50 zł
Do koszyka

Rodzinny interes

"Trzej bracia, których łączy wyjątkowo silna więź i trudne wspomnienia z rodzinnego domu, przyjaciel z wojskowym doświadczeniem i dodatkowe wsparcie ze strony dziewczyny jednego z nich. Dokładnie tyle wystarczyło, by zorganizować serię prze...
22,49 zł 24,99 zł
Do koszyka

Grób rodzinny

Druga część opowieści o przedziwnej parze Słodko-gorzka historia kobiety i mężczyzny, których losy nie miały prawa się połączyć. Ona – wykształcona bibliotekarka o wysublimowanym guście i upodobaniu do sztuki i minimalizmu, on – pros...
21,60 zł 24,00 zł
Do koszyka

Przemoc w wychowaniu rodzinnym

Książka stanowi ujęcie teoretyczno-empiryczne problematyki przemocy w wychowaniu rodzinnym. Moim celem badawczym było poznanie zjawiska przemocy w rodzinie wobec dziecka (rozmiarów, uwarunkowań i skutków) oraz poglądów uczniów, rodziców i nauczyciel...
3,60 zł 4,00 zł
Do koszyka

Życie rodzinne w sferze zawodów wysokiego ryzyka (na przykładzie zawodu policjanta) - 05 Rozdz. 5, cz. 1. Funkcjonowanie rodzin policjantów a ich praca zawodowa — badania własne: Miejsce pracy...; Związki małżeńskie...; Dzieci...; Czas spędzany...

Zagadnienie pracy ludzkiej i jej wpływu na życie rodzinne w ostatnich latach stało się tematem podejmowanym przez przedstawicieli różnych dziedzin nauki. Autorka, która jest socjologiem, również zajęła się problematyką zależności m...
34,20 zł 38,00 zł
Do koszyka

Strategie sukcesyjne polskich przedsiębiorstw rodzinnych

Książka poświęcona jest ukazaniu kondycji przedsiębiorstw rodzinnych oraz ich rodzin w sytuacji zmiany generacyjnej. Dwudziestopięcioletni okres przemian ustrojowych w Polsce jest ku temu dobrą okazją. O ile sama rodząca się idea przedsiębiorczości ora...

Recenzje

Dodaj recenzję
Nikt nie dodał jeszcze recenzji. Bądź pierwszy!
 
Uwaga: Nasze strony wykorzystują pliki cookies.
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celu dostosowaniaserwisu do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz w celach statystycznych i reklamowych. Mogą też stosować je współpracujące z nami firmy badawcze. W programie służącym do obsługi Internetumożna zmienić ustawienia dotyczące cookies Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza,że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Prywatności.