Igrzyska i Chleb

Książka jest poświęcona populizmowi, czyli prawdopodobnie najważniejszemu zjawisku społeczno-politycznemu i kulturowemu, jakie dynamicznie rozwija się ostatnio w Europie i w wielu innych częściach świata. Autor skupia się na jego specyficznej wersji, którą określa mianem populizmu tradycjonalistycznego i która jest szczególnie charakterystyczna dla sił rządzących w ostatnich piętnastu latach na Węgrzech, w Polsce i kilku innych państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Niezależnie od odmiennych lokalnych uwarunkowań, w tym samym czasie podobnymi cechami odznaczała się również populistyczna polityka, jaką prowadziły władze m.in. Turcji, Indii, Izraela, Brazylii, a w końcu też USA, czego ilustracją jest już druga kadencja prezydencka Donalda Trumpa. W kolejnych czterech rozdziałach Autor przedstawia portrety czołowych liderów tego nurtu, wyjaśnia jego osobliwe właściwości, podkreśla kluczową rolę odgrywaną w nim przez politykę afektywną (czyli opartą na emocjach), wreszcie – omawia dwa główne filary populistycznego rządzenia, umownie nazwane tu „Igrzyskami” i „Chlebem”. Zaletą monografii jest rozległe międzynarodowe ujęcie porównawcze oraz zastosowane podejście wielodyscyplinarne, które łączy punkt widzenia tradycyjnej politologii z perspektywą psychologiczną, socjologiczną czy kulturoznawczą. Zdaniem recenzentów wydawniczych, jest to „mające liczne zalety istotne kompendium wiedzy o populizmie” (prof. A. Zybała), a zarazem „zdecydowanie najgłębsze studium tego przypadku dostępne w polskiej literaturze fachowej”. (Prof. B. Góralczyk) ****** The Games and Bread: Traditionalist Populism in a Comparative Perspective The book is devoted to populism, probably the most important socio-political and cultural phenomenon, which recently has been developing dynamically in Europe and many other parts of the world. The author focuses on its specific version, which he calls traditionalist populism and which has been especially characteristic of the ruling forces in Hungary, Poland, and several other countries in Central and Eastern Europe over the last fifteen years. Regardless of different local conditions, populist policy pursued by the authorities in Turkey, India, Israel, Brasil and the USA had similar features, which is especially well-illustrated by Donald Trump’s second presidential term. In the subsequent four chapters the author presents portraits of the leading leaders of this trend, explains properties peculiar to it, highlights the key role played in it by affective politics (i.e. based on emotions), and finally discusses two main pillars of populist governance conventionally called here the 'Games' and 'Bread'. The main advantage of the monograph is an extensive comparative and multi-disciplinary approach, which combines traditional politology with the psychological, sociological and cultural perspective. According to the reviewers, the book 'with its numerous advantages is an important compendium of knowledge about populism' (Professor A. Zybała), and 'by far the most in-depth study of this case available in Polish subject literature'. (Professor B. Góralczyk)

Spis treści

WPROWADZENIE Nowa fala populizmu, specyfika ujęcia i główne tezy 7 ROZDZIAŁ I. Współcześni zbawcy ludu 25 I.1. Viktator z Budapesztu 26 I.2. Inteligent z Żoliborza 34 I.3. Populistyczni zbawcy na Bałkanach (Serbia, Chorwacja, Słowenia) 45 I.4. Narodowi populiści w Europie Środkowej (Rumunia, Słowacja, Czechy, Austria) 50 I.5. Populiści w Europie Zachodniej (Niemcy, Francja, Holandia, Włochy) 58 I.6. Neosułtan z Ankary 74 I.7. Tercet latynoamerykański (Argentyna, Brazylia, Wenezuela) 80 I.8. Showman z Nowego Jorku 92 ROZDZIAŁ II. Czym jest populizm tradycjonalistyczny? 110 II.1. Populizm jak kameleon i kompleks Kopciuszka 112 II.2. Populizm tradycjonalistyczny na szerszym tle 121 II.3. Trzy konceptualizacje i pięć wymiarów populistycznej polityki 136 II.3.1. Ogólne założenia ideowe 140 II.3.2. Strategiczna narracja 142 II.3.3. Modus operandi 147 II.3.4. Polityki publiczne 152 II.3.5. Reżim polityczny 157 II.4. Cechy populistycznego rządzenia 159 ROZDZIAŁ III. Lęki i krzywdy ludu. Polityka afektywna 170 III.1. Emocje w polityce 171 III.2. Sekurytyzacja niepewności 180 III.3. Noceryzacja niezadowolenia 191 III.4. Panteon Pokrzywdzonych 200 III.4.1. Poszkodowani tradycjonaliści 202 III.4.2. Pokrzywdzeni przez transformację i restrukturyzację 207 III.4.3. Krzywda mieszkańców prowincji 211 III.4.4. Krzywda mężczyzn 223 III.4.5. Uciemiężona polskość 227 III.5. Logika odwetu i zadośćuczynienia 229 ROZDZIAŁ IV. Igrzyska i Chleb – dwa filary populistycznego rządzenia 234 IV.1. Miękka i twarda władza: Igrzyska, Chleb i Kij 235 IV.2. Igrzyska, czyli polityka tożsamości 238 IV.2.1. Igrce polskie 243 IV.2.2. Igrzyska Orbána, Ficy i Erdogana 250 IV.2.3. Igrzyska po amerykańsku 260 IV.3. Chleb obiecany, czyli polityka redystrybucyjna 269 IV.3.1. Obietnica socjalna w Ameryce Łacińskiej 271 IV.3.2. Szowinizm socjalny w Europie Zachodniej 278 IV.3.3. Klientelizm socjalny w Europie Środkowej i Wschodniej 286 IV.3.4. Podobieństwa i różnice 293 IV.4. A może Kij, czyli polityka siły? 298 ZAKOŃCZENIE 10 paradoksów i pułapek populizmu 304 Bibliografia 315 Indeks populistycznych aktorów 345